اهمیت نرخ‌های بهره

بسیاری روی پیوند میان نرخ سود بازار بین بانکی و بازار سهام تاکید می‌کنند و همبستگی آنان را انکارناپذیر می‌دانند. پرسش این است که آیا تنها عامل اثرگذار و تغییردهنده بازار سهام تغییرات نرخ سود بازار بین بانکی بوده است؟ می‌شود در این باره ارزیابی بهتری داشت؟

نه تنها نرخ سود بین بانکی، بلکه انواع نرخ‌های سود همچون نرخ سود اوراق، نرخ سود سپرده بانکی، نرخ تسهیلات و سایر نرخ‌ها موثر در تصمیم و رفتار بازار سهام اثرگذار است و می‌تواند روند حرکتی بازار سهام را مثبت و یا منفی کند. البته معمولاً مرجع تحلیل‌ها نرخ سود است.
اما نباید تنها نرخ‌های سود بر بازار سرمایه را تک عامل اثرگذار دانست، بلکه عوامل دیگری در شرایط فعلی بازار سهام (بورس و فرابورس) به طور اخص در ایران اثرگذار بوده‌اند. در این باره موضوع پیش‌بینی‌های خود محقق‌شونده ^[2] را هم باید مطرح کنیم. ما در اقتصاد مبحثی داریم با این مضمون که اگر همه فعالان بازار روی سقوط بازار تاکید داشته باشند، بازار سقوط می‌کند و عکس آن هم صادق است. این موضوع البته طبیعی است و این در حالی است که در شرایط تورمی انتظار استمرار افزایش سطح عمومی قیمت‌ها شکل می‌گیرد و می‌تواند اثر خود را در بازارها نیز منعکس کند. فشارهای تورمی موجب افزایش تقاضای ذخایر بانک مرکزی می‌شود و این البته می‌تواند نشان از رونق بیش از حد بازارها باشد.
اینکه برخی از تحلیلگران و فعالان بازار سرمایه روی اثر نرخ بهره بانکی در کاهش یا توقف شاخص کل بورس تاکید دارند، بیش‌تر یک بحث روانی است و این در حالی است که اقتصاددانان روی بحث توقف انتشار اوراق در شرایط فعلی به دولت هشدار داده‌ بودند و به نظر می‌رسد که توقف انتشار اوراق بیش‌تر یک سیاست مخرب برای بازار سرمایه به حساب آید تا سیاست تشویقی.
در نهایت اینکه موج‌های تورمی بازار سرمایه را فرا می‌گیرد و در حالی که به صورت اسمی افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و اثر آن در رشد قیمت سهام موفق جلوه می‌نماید اما در صورت واقعی این وضعیت به زیان سهامداران است. در شرایطی که نرخ تورم به بالای 50 درصد رسیده، حتی سوددهی بالای 30 درصد در بازارهای مالی از جمله سهام به منزله این است که سهامداران 20 درصد از رشد عمومی قیمت‌ها عقب ماندند.