بررسی وضعیت بازار سهام
گفتوگوی دکتر علی سعدوندی با بورسنیوز
دکتر علی سعدوندی، استاد مدیریت ریسک و اقتصاد کلان در گفتگو با بورسنیوز اظهار کرد: متاسفم که وضعیت اقتصاد ایران به اینجا کشیده شود که بازار سرمایه توانایی جذب نقدینگی را از دست بدهد و چون هیچ بازار موازیای نمیتواند نقدینگی را جذب کند، نقدینگی جذب بازار مسکن میشود.
تغییر نوع تورم مسکن
وی افزود: نقدینگی در شرایطی جذب بازار مسکن میشود که میزان تولید مسکن به پایینترین سطح خود در یک دهه گذشته رسیده است. در واقع تورم مسکن از یک تورم «Demand-Pull Inflation» (تورم کشش تقاضا) [1] به یک تورم «Cost-Push Inflation» (تورم فشار هزیه) [2] تبدیل شد. همان وضعیتی که من درباره تولید استامینوفن و لاستیک در صحبتهای قبلی بیان کردم در ابعاد بزرگتر در بازار مسکن رخ داده است.
پتانسیل بازار سرمایه در جذب نقدینگی
دکتر سعدوندی در این باره ادامه داد: بازار سرمایه در کشورها یکی از ابزارهای جذب نقدینگی و کنترل تورم است. در دو سال پیش تعدادی اقتصاددان نامهای نوشتند که بازار سرمایه میتواند منجر به تورم شود. هجمهای در میان فعالان بازار ایجاد شد و بنده یکی از منتقدان آن نامه بودم. زیرا بازار سرمایه به طور سنتی معمولا جاذب نقدینگی است و بازارهای مالی در رقابت با بازارهای کالا و خدمات قرار میگیرد و بخشی از نقدینگی را میتواند جذب کنند و این نقدینگی میتواند جذب حسابهای جاری کارگزاریها شده، آثار تورمی آن خنثی شود و البته قیمت سهام و قیمت داراییها در بازار سرمایه میتواند افزایش پیدا کند.
راه نادرست حمایت از بازار سرمایه
موسس کلینیک اقتصاد خاطرنشان کرد: متاسفانه کسی به منطق و استدلال ۲۵ اقتصاددان توجه نکرد. این اقتصاددانان معتقد بودند که شرایطی در ایران حکم فرما میشود که فعالان بازار سرمایه ممکن است به دولت فشار بیاورند. دولت و بانک مرکزی تسلیم شوند و در نهایت از پول پرقدرت بانک مرکزی برای کنترل وضعیت خراب بازار سرمایه استفاده شود.
روش غلط حمایت از بازار سرمایه با صندوق توسعه ملی
وی بیان کرد: صادقانه عرض کنم واقعا تصور نمیکردم شرایطی که آن اقتصاددانان مطرح کردند هیچگاه اتفاق بیفتد. اتفاقا یکی از انتقادهای من به این بر میگشت که یکی از آن اقتصاددانان در بازار سرمایه حضور جدی داشت و قبل از انتشار نامه از بازار سرمایه خارج شده و نامه را امضا کرده بود. اما واقعیت این است که با کمال تاسف پیشبینی ۲۵ اقتصاددان اخیرا اتفاق افتاده است. زمانی که با فشار فعالان بازار برداشت از صندوق توسعه ملی صورت گرفت.
دکتر سعدوندی توضیح داد: منابع صندوق توسعه ملی، منابع ارزی است و به کار خرید سهام در بازار سرمایه نمیآید. مگر آنکه منابع صندوق توسعه ملی به ذخایر خارجی [3] بانک مرکزی افزوده شود و بانک مرکزی معادل آن پایه پولی در اختیار صندوق تثبیت بازار قرار دهد. یعنی آنچه که آنها پیشبینی کرده بودند، با فشارهایی که وارد شد اتفاق افتاد و نتیجه را میبینید که نرخ تورم افزایش پیدا کرد و کوچکترین تاثیر مثبتی بر روند بازار سرمایه به جا نگذاشت.
وی توضیح داد: کلیه راهکارهایی که در دوسال گذشته در همکاری و همسویی بین مدیران بازار سرمایه و فعالان بازار به انجام رسیده بدون استثنا شکست فاحش در پی داشته است.
تعریف اشتباه فلسفهی بازارسازی
موسس کلینیک اقتصاد بیان کرد: در ابتدای ریزش بازار تعداد بسیار زیادی از فعالان بازار و تعداد متنابهی از مدیران بازار سرمایه با ایجاد پدیدهای به نام بازارساز همسو و همگام شدند. گویا که بازارسازی در دنیا برای کنترل شاخص بنا شده است. این عزیزان اطلاع نداشتند که فلسفه بازارسازی در کنترل ریسک نقدینگی است. اگر بنا بر کنترل ریسک نقدپذیری باشد باید بازار سیال شود. سیال بودن بازار در شرایطی که شاخص بالاست و بازار و سهام گران است به ریزش بازار منتهی میشود. البته سیاست درستی است که بازار گران ریزش داشته باشد تا بحران هرچه زودتر به اتمام برسد. در شرایط بحران در بازارهای سرمایه آنچه که مضر و نامطلوب است ادامه دادن بحران است. متاسفانه راهکارهایی که در بازار سرمایه طی سالهای گذشته ارائه شده در جهت ادامه پیدا کردن مشکل و بحران بازارسرمایه بود.
راهکار اشتباه برداشت از صندوقهای توسعه ملی و درآمد ثابت
وی عنوان کرد: اینقدر این بحران ادامه پیدا کرد که اعتماد از بازار سرمایه رخت بر بسته است. در یک بازار سرمایه ۶۵۰۰ هزار میلیارد تومانی که از اندازه حجم نقدینگی و تولید ناخالص داخلی بازار سرمایه بزرگتر است، چگونه ممکن است با برداشت سطحی از صندوق توسعه ملی و دست کردن در جیب صندوقهای درآمد ثابت [4] این بازار را به تعادل رساند. نه تنها با این راهکارها بازار به تعادل نخواهد رسید بلکه اینها، روشهایی است که من از آنها به عنوان سیاستهای آرایشی- بهداشتی نام میبرم.
تداوم سیاستهای شکست خورده در بازار سرمایه
دکتر سعدوندی در پایان گفت: عجیب است که این روشها در میان مردم و مسئولان بسیار مقبول و پذیرفتنی است. همانطور که مطرح شد، برای کنترل تورم دولت به سمت سیاست تثبیت قیمت میرود و همین تثبیت قیمتی موجب «Cost-Push Inflation» میشود. در بازار سرمایه ابزارهای متعددی با عنوان اوراق تبعی، بازارسازی، دامنه نوسان نامتقارن و حجم مبنا که بسیار سیاستهای مخربی است، یکی پس از دیگری اجرا شده و هیچکدام به موفقیت نرسیده است.
