دلایل کاهش قیمت طلا و ارز و رشد بورس؛ تحلیل علی سعدوندی از آینده بازارها
در هفتههای اخیر دلایل کاهش قیمت طلا و ارز در بازارهای مالی مورد توجه فعالان اقتصادی قرار گرفته است. همزمان با کاهش نسبی تنشهای سیاسی و افزایش گمانهزنیها درباره احتمال بهبود روابط خارجی ایران، بازارهای مالی نیز واکنشهای متفاوتی را تجربه کردهاند. در هفتههای اخیر قیمت ارز و طلا با افت نسبی همراه بوده، بورس تهران پس از یک دوره پرنوسان شرایط بهتری را تجربه کرده و بازارهای مسکن و خودرو نیز در وضعیت انتظار قرار گرفتهاند.
در چنین فضایی، بسیاری از سرمایهگذاران این پرسش را مطرح میکنند که در صورت تداوم روند کاهش تنشها، مسیر بازارهای مختلف به چه سمتوسویی خواهد رفت و کدام بازار بیشترین تأثیر را از تحولات سیاسی خواهد پذیرفت.
علی سعدوندی، اقتصاددان، معتقد است برای تحلیل شرایط فعلی نمیتوان صرفاً به موضوع توافق یا تفاهم سیاسی تکیه کرد و متغیرهای متعددی در تعیین روند بازارها نقش دارند.
جدول محتواها
کیفیت توافق احتمالی مهمتر از اصل توافق است
سعدوندی در ارزیابی شرایط فعلی بازارها تأکید میکند که هنوز مشخص نیست آیا توافقی میان ایران و آمریکا شکل خواهد گرفت یا خیر. به اعتقاد او، حتی در صورت دستیابی به توافق نیز کیفیت و محتوای آن اهمیت بیشتری نسبت به اصل توافق خواهد داشت.
به گفته این اقتصاددان، سناریوهای مختلفی پیش روی اقتصاد ایران قرار دارد؛ از حفظ وضعیت موجود گرفته تا ایجاد گشایشهای اقتصادی یا حتی بازگشت مجدد تنشها. هر یک از این سناریوها میتواند آثار متفاوتی بر بازارهای مالی و رفتار سرمایهگذاران داشته باشد.
نقش سیاستهای دولت در وضعیت فعلی بازارها
سعدوندی بخشی از تحولات اخیر بازارها را ناشی از سیاستهای مدیریتی دولت میداند. به باور او، مدیریت بازارها در کوتاهمدت میتواند نتایج قابل قبولی به همراه داشته باشد، اما حفظ این شرایط در افق بلندمدت کار آسانی نیست.
وی به وضعیت بازار سهام اشاره میکند و معتقد است عملکرد بازار پس از بازگشایی نشاندهنده نوعی مدیریت کوتاهمدت بوده است. با این حال هنوز نمیتوان با اطمینان گفت که این روند در ماههای آینده نیز ادامه خواهد یافت.
دلایل کاهش قیمت طلا و ارز در بازارهای مالی چیست؟
به گفته سعدوندی، کاهش قیمت ارز و طلا را نمیتوان تنها به اخبار مربوط به مذاکرات یا احتمال توافق نسبت داد. بخشی از این تحولات ریشه در عوامل فصلی دارد که هر ساله بر رفتار این بازارها اثر میگذارند.
او توضیح میدهد که خردادماه معمولاً یکی از دورههای کمتقاضا برای بازار ارز و طلا محسوب میشود. در مقابل، در ماههای پایانی سال به دلیل افزایش نیازهای تجاری و مصرفی، تقاضا برای ارز و طلا افزایش پیدا میکند.
از سوی دیگر، آغاز فصل مجامع شرکتهای بورسی موجب میشود بخشی از نقدینگی به سمت بازار سرمایه حرکت کند. همچنین پرداخت مالیات شرکتها و نگهداری منابع مالی در حساب بنگاهها نیز بر جریان نقدینگی بازارها اثرگذار است.
به همین دلیل، کنترل بازار ارز و طلا در این مقطع زمانی معمولاً آسانتر از سایر ماههای سال است.
آینده بورس در فضای پرابهام اقتصاد ایران
این اقتصاددان معتقد است اقتصاد ایران همچنان با سطح بالایی از نااطمینانی مواجه است و به همین دلیل پیشبینی دقیق آینده بورس کار سادهای نیست.
به گفته او، هنوز نمیتوان مشخص کرد سرمایهگذارانی که در شرایط فعلی وارد بازار سهام شدهاند در نهایت بازدهی مطلوبی کسب خواهند کرد یا خیر. عوامل متعددی از جمله وضعیت صنایع، آثار جنگ، محدودیتهای اینترنتی و سیاستهای اقتصادی دولت میتوانند بر عملکرد آینده بورس تأثیر بگذارند.
بازار خودرو همچنان با ابهام مواجه است
سعدوندی درباره بازار خودرو نیز معتقد است که واکنش این بازار به تحولات اخیر قابل توجه بوده، اما هنوز اطلاعات کافی برای قضاوت قطعی درباره آینده آن وجود ندارد.
وی تأکید میکند که قیمت خودرو در سالهای اخیر فاصله زیادی با قدرت خرید خانوارها پیدا کرده است. اگر نرخ ارز در محدوده فعلی تثبیت شود، احتمال آرامش نسبی در بازار خودرو وجود خواهد داشت.
با این حال، عواملی مانند میزان واردات خودرو، سیاستهای دولت و ظرفیت تولید داخلی در ماههای آینده نقش تعیینکنندهای در مسیر این بازار خواهند داشت.
بازار مسکن؛ رشد طبیعی یا آغاز موج جدید افزایش قیمت؟
به اعتقاد سعدوندی، بازار مسکن طی سالهای گذشته نسبت به نرخ تورم عقب مانده است و به همین دلیل بخشی از رشد قیمت در این بازار را میتوان طبیعی ارزیابی کرد.
با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا بازار مسکن وارد یک دوره جدید از رشد شدید قیمت خواهد شد یا خیر. در حال حاضر شکاف قابل توجهی میان انتظارات خریداران و فروشندگان وجود دارد و همین موضوع موجب کاهش حجم معاملات شده است.
او همچنین اشاره میکند که بخشی از فروشندگان به دلیل نااطمینانیهای موجود از بازار خارج شدهاند و گروهی دیگر نیز قیمتهای پیشنهادی خود را افزایش دادهاند. در نتیجه، بازار مسکن همچنان در انتظار رسیدن به یک تعادل جدید قرار دارد.
اقتصاد ایران و کاهش وابستگی به تجارت خارجی
سعدوندی در بخش دیگری از تحلیل خود به تأثیرپذیری اقتصاد ایران از تحولات جهانی اشاره میکند. به گفته او، اقتصاد ایران در دهههای اخیر نسبت به گذشته بستهتر شده و سهم تجارت خارجی در اقتصاد کشور کاهش یافته است.
وی توضیح میدهد که نسبت صادرات و واردات به تولید ناخالص داخلی در سالهای اخیر روند نزولی داشته و همین موضوع موجب شده برخی شوکهای خارجی اثر متفاوتی نسبت به گذشته داشته باشند.
آیا نرخ ارز همچنان متغیر کلیدی اقتصاد ایران است؟
این اقتصاددان معتقد است اگرچه اثرگذاری نرخ ارز نسبت به گذشته تا حدی کاهش یافته، اما همچنان یکی از مهمترین متغیرهای اقتصاد ایران محسوب میشود.
به گفته او، افزایش محدود نرخ ارز ممکن است اثر کمتری نسبت به دهههای گذشته داشته باشد، اما جهشهای بزرگ ارزی همچنان میتوانند بر تورم، تولید، سرمایهگذاری و سایر بخشهای اقتصادی تأثیر قابل توجهی بگذارند.
جمعبندی
بررسیها نشان میدهد دلایل کاهش قیمت طلا و ارز تنها محدود به عوامل سیاسی نیست. مهمترین نکته در تحلیل علی سعدوندی، تأکید بر نقش نااطمینانی در اقتصاد ایران است. از نگاه او، کاهش قیمت ارز و طلا یا رشد بورس را نمیتوان صرفاً نتیجه تحولات سیاسی دانست. عوامل فصلی، سیاستهای اقتصادی دولت، وضعیت تجارت خارجی و انتظارات فعالان اقتصادی نیز در شکلگیری روند بازارها نقش دارند.
در چنین شرایطی، تصمیمگیری سرمایهگذاری نیازمند نگاه بلندمدت و توجه به متغیرهای بنیادین اقتصاد است؛ چراکه مسیر بازارها همچنان به شدت تحت تأثیر ابهامات داخلی و خارجی قرار دارد.
منبع: این مطلب بر اساس گفتوگوی منتشرشده در خبرگزاری اقتصادنیوز تهیه و بازنویسی شده است.
