پرداخت سوبسید به کالای خارجی و بیماری هلندی
گفتگوی دکتر علی سعدوندی با برنامه پایش
دکتر سعدوندی، استاد بانکداری و مدیریت ریسک مالی، در پاسخ به وضعیت بنیانهای اقتصادی و اتفاقات زیرساختی و چگونگی انجام حمایتهای بیشتر در صنعت لوازم خانگی پاسخ داد: من از دیدگاه اقتصاد کلان مسئله را مطرح کردم، دقت بفرمایید که در دهه 1340 تعداد زیادی برند به وجود آوردیم، نشان تجاری به وجود آوردیم که به تدریج بازارهای داخلی و بازارهای منطقه را تسخیر کرده بودند. برندهایی مانند ارج، آزمایش، حتی بعد از آن هم شرکتی مانند بوتان را داشتیم که هنوز هم فعال است و کیفیت تولیدات خوبی داشت. اما اتفاقی که متاسفانه از ابتدای دهه 40 افتاد و تا دو سال پیش با کمال تاسف ادامه پیدا کرد، بیماری هلندی [1] بود. متاسفانه درآمد نفتی ما افزایش پیدا کرد. چرا عرض میکنم متاسفانه؟ افزایش درآمد معمولا به نفع کشورها، اقتصاد و توسعه است. اما ما مانند خانوادهای هستیم که افزایش درآمد را صرف تخریب کرده است، برای مثال صرف اعتیاد کرده است. این خانواده هر چه درآمدش بیشتر باشد، تخریبش هم بیشتر خواهد بود.
متاسفانه اتفاقی که از ابتدای دهه 1350 افتاد و تا امروز ادامه پیدا کرده است، بیماری هلندی است. یعنی ارز حاصل از فروش ثروت در اقتصاد تزریق میشد، از این طریق قیمت ارز کاهش پیدا میکرد، سوبسید [2] به کالای خارجی پرداخت میشد، به واردات سوبسید پرداخت میشد و از صادرات از طریق سازوکار نرخ ارز مالیات دریافت میشد. این فرایند در هر کشوری در هر برههای از زمان که اتفاق افتاده، برای مثال در قرنهای 16 تا 18 در کشورهای پرتغال، اسپانیا و هلند همین اتفاق افتاد و اقتصاد این کشورها دچار فرایندی شد که امروز تحت عنوان صنعتزدایی [3] میشناسیم. زمانی که شما برای مدت طولانی به واردات کالای خارجی سوبسید میدهید، موجب میشوید که صنایع تولیدی شما از بین برود. برداشت ما اقتصاددانان این بود که به محض اینکه شرایط عوض شود و تغییری در این ارزپاشی و در این تخریب ملی صورت بگیرد، صنایع مجددا متولد خواهند شد.
وضعیت نرخ ارز در 50 سال گذشته
در همین چند سال گذشته بود که برند ارج از بین رفت، کارخانه متوقف شد و شرکت اعلام ورشکستگی کرد. در همین دو تا سه سال گذشته که تحریمهای ظالمانه برگشته است و تاثیرات بسیار مخربی بر اقتصاد گذاشته است، بهعنوان یک نمونه صنایع تولید لوازم خانگی بوده که شکوفا شده است. چرا شکوفا شده است؟ برخی تصور میکنند فقط به دلیل خروج رقیب خارجی از بازار شکوفایی صنعت لوازم خانگی رخ داد، این هم بوده است ولی مسئله اصلی نرخ ارز بود. از سال 1350 تا کنون در سالهای 1398 و 1399 تنها سالهایی بود که نرخ ارز بالاتر از نرخ تعادلی قرار گرفته است. یعنی در 50 سال گذشته فقط دو سال 98 و 99 بوده است که ما به واردات کالاهای خارجی سوبسید ندادهایم و از صادرات و به خصوص صادرات صنعتی مالیات دریافت نکردهایم.
بیشتر بخوانید: نسبت P/E
لینک کوتاه: https://b2n.ir/m10359
