توصیههایی برای برنامه هفتم توسعه
گفتگوی دکتر علی سعدوندی
به نظر میرسد در تنظیم برنامه پنج ساله هفتم توسعه [1] رهنودهایی داده شده که حداقل هشت درصد رشد اقتصادی داشته باشند اما درعمل مدیران برنامهوبودجه ایمان ندارند که به این رشد میتوان رسید. متاسفانه برنامه هفتم توسعه، یک برنامه نامنسجم است که بنای آن اقناع افکار عمومی نیست و همین نشان از آن دارد که نباید آن را خیلی جدی گرفت، گویی یک کار اداری است که باید انجام شود و تعدادی نیز برای آن دستمزدی بگیرند پس نباید راجع به آن خیلی بحث کرد.
به باور بنده میتوان به رشد هشت درصدی رسید اما متاسفانه به دلیل اینکه افرادی که این برنامه را تنظیم کردهاند به این رشد اعتقادی ندارند یک برنامه نامتناسب را به وجود آوردهاند. اگر قرار بود من توصیه اخلاقی به این افراد داشته باشم این را مطرح میکردم که به جای اینکه چنین مسئولیتی را قبول کنند رسما اعلام میکردند که نمیتوانند به این میزان رشد برسیم و استعفا میدادند، شاید به این صورت افراد دیگری میآمدند که میتوانستند به این نرخ برسند و یا حتی هدفگذاری را تغییر میدادند.
ارتباط برنامه هفتم توسعه با سیاست خارجی
اینکه وضعیت سیاست خارجی و تجارت خارجی ما باید اصلاح شود و روابط کشور با جهان گسترش پیدا کند، سخن درستی است ولی اینکه همه کارها را منوط به این کنیم که مثلا تا زمانی که به برجام [2] برنگردیم نباید کاری انجام شود، به عقیده من رویکرد نادرستی است که متاسفانه هر دو جناح کشور اسیر این رویکرد شدهاند.
البته افرادی سعی دارند موضع دیگری اتخاذ کنند که آنها نیز بیشتر به دنبال ماهیگیری سیاسی هستند. بنابراین در سپهر سیاستگذاری اقتصادی کشور به ندرت افرادی را پیدا میکنید که در جهت برون رفت از بحران اقتصادی تلاش کنند.
ممکن است بسیاری از این افراد شعار انقلابی نیز بدهند اما به عمل که میرسد، یا اعتقادی به این شعارها ندارند و فقط در جهت حذف رقیب حرکت میکنند و یا با شرایط کشور آشنا نیستند که در نتیجه هیچ راهکار موثری داده نمیشود در صورتی که به اعتقاد بنده برون رفت از بحران اقتصادی [3] راهکار دارد.
برنامه هفتم توسعه گروگان سیاستهای نادرست اقتصادی
برداشت مسئولان کشور این است که تا وقتی تحریم هستیم نمیتوانیم پیشرفت کنیم اما برداشت بنده این است که ما تا وقتی که سیاستهای نادرست اقتصادی را اجرا میکنیم، چه تحریم باشیم و چه نباشیم نمیتوانیم پیشرفت داشته باشیم و حتی اگر پیشرفتی هم داشته باشیم به شکل صوری خواهد بود، مثلا در دولت گذشته وقتی وارد برجام شدیم شاهد یک نرخ رشد اقتصادی بالا بودیم که دلیل آن بازگشت نفت ایران به بازارهای جهان بود و بر معیشت مردم کوچکترین تاثیر نداشت.
سرمایهخواری رفاقتی و فساد
در مجموع اعتقاد من این است که سیاستگذاریهای اقتصادی و طرز فکر اقتصادی باید تغییر کند و باید به سمت دنیای مدرن حرکت کنیم درحالیکه در این سالها پسرفت داشتهایم. متاسفانه آنچه که در کشور اعمال میشود به نوعی سرمایهخواری رفاقتی [4] است.
در موضوع کنکور نیز شاهد بودیم که تعدادی تقلب کردند اما در نهایت گفته شد اگر آن را پیگیری کنیم دل آنها میشکند! همین رویه را در همه فسادهای کشور میتوانیم ببینیم. ملاحظهکاری در مقابله با فساد نزدیکان و خودیها فاجعه بزرگی است که متاسفانه در کشور اتفاق افتاده است، تا اینگونه مسائل اصلاح نشود بهجایی نخواهیم رسید چه به برجام برگردیم و چه بر نگردیم، چه تحریمها برداشته شود و چه برداشته نشود.
مشکلات ما خیلی جدی تر از تحریمها است.
نقش بهرهوری در برنامه هفتم توسعه
میتوان هم فساد را کاهش داد و هم بهرهوری را بالا برد یعنی وقتی شرایط به سمت اصلاح میرود نرخ رشد اقتصادی افزایش پیدا میکند، گویی در کشور یک رنسانس و رستاخیر انجام میگیرد.
اگر ادعا داریم که بهرهوری در برنامه هفتم توسعه باید رشد کند باید بتوانیم آن را اثبات کنیم اما گویی چون برداشت سیاستگذار این بوده که مثلا از نظر انباشت سرمایه فیزیکی و انسانی به نرخ رشد هدف نخواهیم رسید، بنابراین عددسازی صورت گرفته و تحقق اهداف برنامه را به رشد بهرهوری مربوط کردهاند درحالیکه باید تحقیق میشد که کدام مسائل را باید اصلاح میکردیم تا به رشد بهرهوری بالاتر برسیم.
