بررسی نظامهای ارزی و تثبیت ارز
گفتگوی دکتر علی سعدوندی با برنامه بورسان
دکتر علی سعدوندی، استاد اقتصاد کلان و مدیریت ریسک، در گفتگو با بورسان، نظامهای ارزی [1] مرسوم در کشورهای مختلف را شرحداد و گفت: در دو نیا دو نظام ارزی داریم، خیلی از کشورها پس از سعی و خطا در نهایت به دو رژیم ارزی وفاداری نشان دادهاند. یک رژیم ارزی، نظام ارزی شناور است که قیمت ارزها در بازار بدون فشار از طرف بانک مرکزی یا حاکمیت، مانند قیمت سایر کالاها تعیین میشود، اما کشورهایی که اقتصاد کوچکی دارند، معمولا به یک ارز خاص خودشان را پگ [2] میکنند. در این رابطه کشورهای حاشیه خلیج فارس ارز خود را به دلار آمریکا تثبیت کردهاند و برخی کشورهای آفریقایی ارز خود را به یورو پگ کردهاند را میتوان مثال زد.
منظور از پگ، تثبیت نرخ ارز نسبت به ارز خارجی مبدا است، با این کار آن کشور وارد بلوک اقتصادی خاص میشوند، برای مثال از نظر ارزی درهم امارات استقلالی ندارد و داخل بلوک ارز دلار آمریکا قرار دارد. برای اینکه این سیاست موفق باشد باید سیاستگذاری پولی خود را محول کنند به بانک مرکزی کشور هدف که در اینجا فدرال رزرو آمریکا میشود. بنابراین بانک مرکزی امارات هیچگونه سیاستگذاری پولی مستقلی انجام نمیدهد و تابع بانک مرکزی آمریکا است.
نظام ارزی ایران
سوال اینجاست که اگر این دو تفسیر را داریم، نظام ارزی ایران چه نظامی است؟ نظام ارزی ایران یک نظام ویژه است که به نظر میرسد در تعارض با نظریات علم اقتصاد قرار دارد. اینکه ما جزء معدود کشورهای جهان هستیم که تورم داریم و برای 50 سال هر چند سال یکبار نظام ارزی دچار فروپاشی شده است، این به دلیل تعارض با علم اقتصاد است. در علم اقتصاد ما قضیهای داریم تحت عنوان قضیه ماندل، یا سه گانه ناممکن [3] به این مهفوم که شما نمیتوانید هم سیاستگذاری پولی مستقل و هم نظام ارزی تثبیت شده یا پگ شده داشته باشید. ایران در 50 سال گذشته این اشتباه بزرگ را انجام داده است که هم بنا دارد بانک مرکزی مستقل داشته باشد و هم میخواهد سیاست ارزی تثبیت شده داشته باشد که سالها هم شکست خورده است.
