رشد پایه پولی و تورم مزمن
گفتوگوی دکتر علی سعدوندی با خبرگزاری مهر
دکتر علی سعدوندی، استاد اقتصاد کلان و مدیریت ریسک مالی در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: از سال 1350 دولت وقت تصمیم گرفت درآمد ارزی حاصل از فروش نفت را در بودجه سالانه بیاورد و برای مصارف ریالی هزینه کند اما چون نمیتوانست به کارمندان و پیمانکاران ارز بدهد بانک مرکزی مکلف شد ارز را بخرد و ریال را به دولت تحویل دهد که این منجر به رشد پایه پولی و تورم مزمن پنجاه ساله شده است.
رشد پایه پولی و بیماری هلندی با درآمد ارزی
وی ادامه داد: بودجه نفتی هم تورمزایی به همراه دارد و هم بیکاری. وقتی درآمد نفتی در بازار ارز داخلی توزیع میشود و به وفور ارز یافت میشود. نرخ ارز به زیر نرخ تعادلی میرسد. این امر به کالای خارجی یارانه و فرایند صنعتزدایی در کشور شکل گیرد. بنابراین در بودجه نفتی انتخابی بین میزان تورم و میزان صنعتزدایی صورت میگیرد.
این کارشناس اقتصادی بیان کرد: درآمد ارزی و تبدیل کردن آن به ریال به طور کلی به ضرر اقتصاد است و هیچ فایدهای ندارد. نکته جالب این است که وقتی درآمد ارزی قطع گردد شرایط اقتصادی بهتری داریم به عنوال مثال در دوسال اخیر علی رغم اینکه تحریمها مشکلات عدیده به وجود آوردن اما میزان تولید شرکتهای صنعتی بورسی به شرايط قبل از تحریم رسیده و دلیل آن تضعیف جریان مخرب بیماری هلندی [1] و نبودن تزریق درآمد ارزی به اقتصاد ملی است اما مجددا قرار است که این کار صورت بگیرد.
لزوم تفکیک بودجه ارزی از ریالی
وی گفت بودجه ارزی باید از بودجه ریالی جدا گردد، و اظهار نمود: باید عملا دو بودجه به مجلس تقدیم شود و نرخ تسعیر ارز در بودجه صفر در نظر بگیریم به این صورت هیچ پایه پولی به دلیل درآمدهای نفتی ایجاد نمی گردد اگر این اتفاق رخ بدهد یکی از معضلات اقتصاد ایران که افزایش پایه پولی به دلیل افزایش ذخایر بانک مرکزی است حذف میشود.
کنترل رشد پایه پولی با تامین درست کسری بودجه
این کارشناس اقتصادی با اشاره به آشکاری کسری بودجه [2] در صورت خروج ارز نفتي از بودجه ريالی، بیان کرد: كسری بودجه باید از طریق انتشار اوراق به همراه بازارسازی بانک مرکزی تامین گردد.
دکتر سعدوندی در پاسخ به این سوال که آیا بازار بدهی ظرفیت تامین پانصد هزار میلیارد تومان برای تامین کسری بودجه را دارد. بیان کرد: بدون عملیات بازار باز [3] این ظرفیت وجود ندارد و فضای سیاستی به دلیل افزایش نرخ از بین خواهد رفت. اما در تمام دنیا که کسری بودجه را از محل بازار بدهی تامین نمودند.بانک مرکزی به عنوان بازار ساز عمل کرد. البته عملیات بازار بازی که در حال حاضر میبینیم یک امر ظاهری است، معکوس اجرا میشود و باید مثل کشورهای دیگر دنیا به صورت جدی انجام شود.
این استاد دانشگاه در پایان گفت: راهکار این است که بر مبنای درآمد ارزی پایه پولی ایجاد نگردد. بلکه مازاد درآمد ارزی صرف توسعه و مدرنسازی زیرساختهای کشور هزینه شود. با پیمانکاران خارجی بهترین زیرساخت ها مانند ریل، بندر و … را خواهیم ساخت چرا که از منظر توسعه صنعت ریلی یکی از ضعیفترین کشورها هستیم و باید با بالاترین کیفیت آن را توسعه دهیم.
