پرداخت سود نقدی سهام از طریق سامانه سجام
گفتوگوی دکتر علی سعدوندی با خبرفوری
چرا شرکتها سود نقدی سهام را از طریق سامانه سجام پرداخت نمیکنند؟ باوجود راهاندازی سامانه سجام، همچنان سهامداران خرد برای دریافت سود نقدی سهامشان با مشکل مواجه هستند. با شروع به کار سامانه سجام از سال ۹۸، این انتظار وجود داشت که سودهای نقدی شرکتهای بورسی بهراحتی از طریق این سامانه به حساب ذینفعان واریز شود. اما چرا این اتفاق نمیافتد؟ در این مقاله کوتاه دلیل این موضوع را بیان میکنیم.
دلیل عدم پرداخت سود از طریق سامانه سجام
بهطورکلی، اگر حجم سرمایهگذاری در شرکت بالا باشد، بهدلیل ارزشمندی سود نقدی برای سهامدار، بهصرفه است که پیگیر حقوق خود باشند، اما برای سهامداران خرد بهصرفه نیست برای دریافت سودی اندک، وقت و انرژی خود را صرف تماس با شرکت یا مراجعه به بانک کنند. با علم به این موضوع، برخی از شرکتها اقدام به سوءاستفاده کرده و در مقابل پرداخت سود نقدی موانعی ایجاد میکنند و سعی بر این دارند که تا جای ممکن از پرداخت آن امتناع کنند.
به نقل از حسین فهیمی، مدیرعامل شرکت سپردهگذاری مرکزی، نکته اصلی در این رابطه، تمایل نداشتن شرکتهای پذیرفته شده در بورس برای استفاده از سامانه شرکت سپردهگذاری مرکزی برای پرداخت سود نقدی است. این تمایل نداشتن نشات گرفته از الزامی نبودن این امر است. مطمئناً اگر الزامی برای استفاده شرکتها از سامانه سجام نباشد، در نهایت تلاشی هم برای پرداخت سود نقدی توسط سجام از سوی شرکتها انجام نخواهد شد.
دلیل عدم تمایل شرکتها به پرداخت سود نقدی از سامانه سجام
براساس قانون، شرکتها مکلفاند حداکثر ۸ ماه پس از تعیین میزان سود نقدی، اقدام به پرداخت آن کنند. شرکتها نیز با بیشترین تاخیر و در اواخر فرصت قانونی، اقدام به پرداخت سود به سهامداران میکنند. درصورتیکه میزان سود نقدی اندک باشد، سهامداران برای دریافت آن به بانک مراجعه نمیکنند و این مبالغ در حساب شرکت باقی میماند که طبیعتا به نفع آن شرکتها خواهد بود.
مقایسه پرداخت سود نقدی در کشورهای خارجی با ایران
نکته اول اینکه سود نقدی در سایر کشورها در روز مجمع تقسیم نمیشود؛ بلکه پس از مجمع برای پرداخت آن تاریخی مشخص میشود. درصورتیکه سهامداران تا آن تاریخ همچنان سهام شرکت را در اختیار داشته باشند، از سود نقدی آن منتفع میشوند.
نکته دوم اینکه سود نقدی یکبار در مجمع تعیین میشود؛ ولی یکبار در سال پرداخت نمیشود. این سود ۴ بار در سال (هر فصل یکبار) به افراد پرداخت خواهد شد. رابطه مستقیم بین EPS شرکت (سودآوری شرکت) با سود نقدی تقسیمی در بلندمدت وجود دارد. ولی در کوتاهمدت معمولا سیاست پرداخت سود نقدی [1]، سیاست باثباتی است. مقدار مشخصی سود تعیین میشود و تا زمانی که شرکت مطمئن نشود، بهصورت پایدار قادر به پرداخت سود نقدی بالاتری است، میزان این سود را افزایش نخواهد داد. نکته دیگر اینکه در بسیاری از کشورها، زمان و میزان پرداخت سود نقدی در اختیار هیئتمدیره است. ولی در ایران این امور در اختیار مجامع است.
واریز سود نقدی سهام به حساب کارگزاری سهامدار درکشورهای خارجی
در بسیاری از کشورهای خارجی، سود نقدی سهام به حساب کارگزاری سهامداران واریز میشود. در بسیاری موارد سهامداران قراردادی امضا میکنند و به کارگزاری این اختیار را میدهند که بهصورت خودکار از این مبلغ برای خرید مجدد سهامهای موجود در سبد (به صورت مساوی) استفاده کند. بهعنوانمثال، اگر فردی ۱۰۰ دلار سود نقدی دریافت کند، این مبلغ به حساب کارگزاری او واریز میشود و فرضا اگر سبد سهام او ۵۰ درصد سهم اپل و ۵۰ درصد سهم مایکروسافت باشد، از آن ۱۰۰ دلار به صورت مساوی از هر دو سهم خریداری میشود.
