اغلب بانک‌های مرکزی مداخله در بازار ارزهای خارجی را برای حفظ ارزش پول ملی خود ضروری می‌دانند. بانک‌های مرکزی می‌توانند با خرید یا فروش ذخایر ارزی یا صرفاً با اشاره به اینکه یک ارز خاص کمتر یا بیشتر از ارزش واقعی آن است، مجوز اقدامات لازم توسط فعالان بازار فارکس را بدهند. در ادامه، انواع مداخلات بانک‌های مرکزی و نکاتی را مرور می‌کنیم که پیش از معامله در فارکس باید در نظر داشته باشید.
مداخلهٔ ارزی چیست؟
مداخله‌ی ارزی فرآیندی است که در آن بانک مرکزی در تلاش برای تثبیت نرخ ارز یا اصلاح ناهماهنگی‌ها در بازار ارز، اقدام به خرید یا فروش ارز خارجی می‌کند. این کار اغلب با تعدیل توسط بانک مرکزی در عرضه‌ی پول همراه است تا هرگونه آثار نامطلوب تکانه‌ای در اقتصاد کشور را جبران کند. مکانیسم ذکرشده در بالا، به‌عنوان «مداخله‌ی محافظت‌شده»[1] نامیده می‌شود و در ادامه همراه با سایر روش‌های مداخله‌ی ارزی بررسی خواهد شد.
چرا بانک‌های مرکزی در بازار ارز مداخله می‌کنند؟
بانک‌های مرکزی به‌طور کلی توافق دارند که مداخله برای تحریک اقتصاد یا حفظ نرخ ارز مطلوب و ضروری است. بانک‌های مرکزی اغلب، ارز خارجی می‌خرند و ارز محلی را می‌فروشند. اگر ارزش پول محلی به سطحی افزایش یابد که صادرات به کشورهای خارجی را گران کند بانک‌های مرکزی عمداً نرخ ارز را به نفع اقتصاد کشور خود (تضعیف ارز محلی و تقویت ارز خارجی) تغییر می‌دهند.
یک نمونهٔ موفق، مداخلهٔ بانک ژاپن در پاسخ به تقویت ین در برابر دلار آمریکا بود: بانک ژاپن نرخ ارز را نامطلوب دانست و به‌سرعت برای تضعیف ین وارد بازار شد و جفت‌ارز USD/JPY کمی پس از آن بالا رفت.
در حالی که بیشتر مداخلات بانک مرکزی موفقیت‌آمیز است، مواردی وجود دارد که چنین نیست. نمونهٔ ناموفق، دو مداخلهٔ بانک مرکزی برزیل برای جلوگیری از افت رئال (جفت‌ارز USD/BRL) بود که هیچ‌کدام نتوانستند فوراً رئال را در برابر دلار آمریکا تقویت کنند؛ زیرا ارزش دلار همچنان در حال افزایش بود.
مداخلهٔ ارزی چگونه کار می‌کند؟
بانک‌های مرکزی برای استفاده از انواع مختلف مداخلات حق انتخاب دارند. این مداخلات می‌تواند مستقیم یا غیرمستقیم باشد. مداخله‌ی مستقیم، همان طور که از نامش پیداست، تأثیر فوری بر بازار فارکس دارد، در حالی که مداخله‌ی غیرمستقیم از طریق ابزارهای کمتر تهاجمی، اهداف بانک مرکزی را محقق می‌کند. جدول زیر روش‌های مستقیم و غیرمستقیم را نشان می‌دهد:
| روش مداخله | نوع |
|---|---|
| مناظره (Jawboning)[2] | غیرمستقیم |
| مداخلهٔ عملیاتی | مستقیم |
| مداخلهٔ هماهنگ[3] | مستقیم و غیرمستقیم |
| مداخلهٔ محافظت‌شده | مستقیم |
انواع مداخلات ارزی
مداخلهٔ عملیاتی (Operational Intervention)
معمولاً وقتی افراد به مداخله‌ی بانک مرکزی اشاره می‌کنند، منظور این است که بانک مرکزی ارز خارجی و داخلی را خریدوفروش می‌کند تا نرخ ارز را به سطح هدف‌گذاری‌شده برساند. اندازه‌ی خالص این معاملات است که بازار را به حرکت درمی‌آورد.
مناظره (Jawboning)
این نمونه‌ای از مداخله‌ی غیرمستقیم FX است که به‌موجب آن یک بانک مرکزی در صورت رسیدن نرخ ارز ملی به سطح نامطلوب خاصی ممکن است در بازار مداخله کند اشاره می‌کند. این روش، همان طور که از نامش پیداست، به جای مداخله‌ی واقعی بیشتر درباره‌ی کنفرانس‌های خبری و صحبت با فعالان است. در شرایطی که بانک مرکزی آماده‌ی مداخله است، معامله‌گران این وظیفه را بر عهده می‌گیرند که به‌طور جمعی (با در نظر گرفتن نظر اعلام‌شده‌ی بانک مرکزی) نرخ ارز را به سطوح قابل پذیرش برگردانند.
مداخلهٔ هماهنگ (Concerted Intervention)
این ترکیبی از مناظره و مداخله‌ی عملیاتی است و زمانی مؤثرتر است که چندین بانک مرکزی نگرانی‌های مشابهی را درباره‌ی نرخ ارزها ابراز کنند. اگر تعدادی از بانک‌های مرکزی تلاش‌های خود به روش مناظره را افزایش دهند، این احتمال می‌رود که یکی از آن‌ها در واقع مداخله‌ی عملیاتی را برای هدایت نرخ ارز در جهت مطلوب انجام دهد.
مداخلهٔ محافظت‌شده (Sterilized intervention)
مداخله‌ی محافظت‌شده شامل دو اقدام بانک مرکزی به‌منظور تأثیرگذاری بر نرخ ارز و در عین حال تغییر ندادن پایه پولی است که دو مرحله دارد:
1- فروش یا خرید ارز2- عملیات بازار باز (فروش یا خرید اوراق بهادار دولتی) به همان اندازه‌ی معامله‌ی اول.
پکیج فارکس
دوره فارکس
معامله در فارکس هنگام مداخلهٔ بانک مرکزی
معامله‌گران باید در نظر داشته باشند تغییرات قیمت زمانی که بانک‌های مرکزی در بازار ارز مداخله می‌کنند، می‌تواند بسیار پرنوسان باشد؛ بنابراین تعیین یک نسبت ریسک به پاداش مناسب و استفاده از مدیریت ریسک محتاطانه ضروری است.
بانک‌های مرکزی زمانی در بازار ارز مداخله می‌کنند که روند فعلی در جهت مخالف با قیمتی که نرخ ارز مدنظرشان باید در آن حدود باشد است. بنابراین، انجام معامله در حین مداخلات بانک مرکزی بسیار شبیه به انجام معاملات در نقاط بازگشتی است.
علاوه بر این، بازار فارکس تمایل دارد مداخله‌ی بانک مرکزی را پیش‌بینی کند، یعنی از آنجایی که هیچ تضمینی وجود ندارد که معامله‌گران بتوانند قبل از انجام‌دادن معامله، نشانه‌های روند جدید را ببینند، مشاهده‌ی حرکت‌های خلاف روند بلندمدت در لحظات منتهی به مداخله‌ی بانک مرکزی غیرمعمول نیست.
برای شناخت کامل ابزارها و اهداف بانک‌های مرکزی، مقالهٔ نقش بانک‌های مرکزی در بازار فارکس را بخوانید. سازوکار عرضهٔ پول و عملیات بازار باز در دورهٔ سیاست‌گذاری پولی مدرن و تحلیل بنیادی بازار ارز در دورهٔ فاندامنتال فارکس آموزش داده می‌شود.
منابع
- Sterilized Intervention (Investopedia)
- Moral Suasion (Investopedia)
- Concerted Intervention (MoneyWords)
اگر مایلید با مباحث مربوط به بازار فارکس آشنا شوید، دوره‌های جامع تحلیل بنیادی فارکس و سیاست‌گذاری پولی را بگذرانید.
