فنر ارزی و تورمی
گفتوگوی دکتر علی سعدوندی با تسنیم
وضعیت تورم در دنیا
دکتر علی سعدوندی در میزگرد چشمانداز تورم 1400 بیان کرد: تورم در دنیا پدیده منقرض شده است. برداشتی که مردم ما نسبت به تورم دارند در خیلی از کشورهای دنیا وجود ندارد و مردمشان اصلاً نمیدانند که تورم چه هست.
نقل قولهایی مطرح میشود که خطر تورم را اخیراً کمتر در نظر میگیرند. این به این دلیل است که سالهاست این کشورها تورم نداشتهاند و انتظار تورمی هم ندارند. این موضوع یک ابزار بسیار خوبی در اختیار سیاستگذار پولی است که میتواند از طریق ابزارهای پولی در راستای رشد اقتصادی هم استفاده کند. چراکه وقتی انتظارات تورمی [1] نباشد میتوان منابع را به بخشهای واقعی اقتصاد منتقل کرد.
سیاستهای تعویق تورم و فنر ارزی
این کارشناس اقتصادی تأکید کرد: اما مطلقاً این موضوع برای کشور ما صادق نیست. کشوری که 50 سال است طولانیترین و مزمنترین دوره تورمی جهان را بدون توقف بجز سالهای 92 تا 96 داشته است. نمیتواند از این ابزار استفاده کند.
وی با اشاره به وضعیت تورمی جامعه در سالهای 92 تا 96، بیان نمود: سیاستهایی که درآن سالها بکار گرفتیم در واقع سیاستهای تعویق تورمی بود نه سیاستهای کنترل تورم و از بین بردن تورم؛ سیاستهای تعویق تورم اتفاقاً سیاست مضرتری است.
این سیاست پنجاه سال در حوزه نرخ ارز تجربه شده است؛ مرتب سعی کرده ایم نرخ ارز را سرکوب کنیم و کاهش دهیم و بعد از یک مدتی فنر ارزی آزاد شده است، هرچقدر دیرتر آزاد بشود انرژی آن بیشتر خواهد شد.
سیاستگذاریهای اقتصادی 50 ساله و فنر تورمی
این استاد مدیریت ریسک مالی و اقتصاد کلان تصریح نمود: دیر یا زود فنر ارزی یا تورمی آزاد خواهد شد. هر چقدر دیرتر انباشت تورمی و نقدینگی جامعه به زلزله ارزی و تورمی تبدیل شود آثار تخریبی آن بیشتر میشود. بنابراین این موضوع افتخار نخواهد بود که دولت در سال 96 اعلام کرد ما به دستاورد تورمی دست یافتیم!
دکتر سعدوندی با تأکید براینکه آنچه در سال 96 اتفاق افتاد نه تنها دستاورد تورمی نبود بلکه از بین بردن بنیانهای اقتصاد کشور بود، همچنین گفت: متاسفانه تحریم هم مزید بر علت شده اما بدون اغراق خواهم گفت که اگر برخی از سیاستگذاریهای اقتصادی کشور به درستی اعمال شده بود، شاید تحریمها اصلا مطرح نمیشد و حتی اگر اعمال هم میشد انقدر نمیتوانست تاثیرگذار باشد.
وی گفت: سوءتدبیر در داخل و تعویق سیاستهای اصلاحی که از پنجاه سال قبل تا کنون هنوز انجام نگرفته تأثیر منفی شدیدتری در اقتصاد کشور در شرایط تورمی دارد.
آزاد شدن فنر ارزی و تورمی با بودجه 1400
او درباره سوال تسنیم که در سال 1400 به چه تورمی میرسیم؟ اینطور توضیح داد که در بودجه 1400 که از طرف دولت به مجلس ارائه شده، احتمالا بنا براین گذاشته شده که همه نکات منفی که در پنجاه سال گذشته اجرا نمودیم را همزمان و یکجار در بودجه 1400 لحاظ بنماییم!
دکتر سعدوندی ضمن اشاره به این موضوع که بودجه 1400 یک بودجه بسیار انبساطی و تورمی است، بیان کرد: بنده بارها گفته بودم که باید به سمت سیاستهای انبساطی بودجهای و پولی رفت. ولی وقتی از سیاست انبساطی بودجهای صحبت میکنیم، یعنی رشد سه تا پنج درصدی بودجه برای جبران کاهش سرمایهگذاری بخش خصوصی، ولی دولت ناگهان 70 درصد بودجه را افزایش میدهد که این اصلا از آن گفتمان خارج است.
اگر بنای توجیه بودجه 1400 را داریم باید عرض کنم به رغم مکتبهای اقتصادی رایج در جهان، ما یک مکتب اقتصادی جدید را ساختهایم چراکه این بودجه اصلا داخل گفتمان بودجه انبساطی و انقباضی نیست و قادر نیستیم شواهدی برای توجیه اقتصادی بودجه برقرار کنیم.
راه نادرست تامین کسری بودجه از بازار سرمایه
وی در ادامه اشاره کرد: در سال 99 نیز مسایل منفی از سوی دولت دیدیم؛ برخی از سیاستهایی که باعث کنترل تورم بود را دولت خنثی کرد. بخش عمده اقتصاددانان معتقد هستند که کسری بودجه [2] از محل اوراق تأمین نگردد و از محل دیگری باشد. این محل دیگر متاسفانه بازار سرمایه شد، درحالی که در هیچ جای دنیا بازار سرمایه نمیتواند کسری بودجه 7 تا 10 درصدی یک دولت را تأمین کند و طبیعی است که کار به فاجعه بازار سرمایه انجامد.
این کارشناس اقصادی با تأکید براینکه در سال 1400 تجربیات ناموفق گذشته مجدداً تکرار شد. گفت: در سال آینده هم دولت بنا را بر این گذاشته بخشی از کسری بودجه را از بازار سرمایه تأمین کند. اما مردمی که احساس میکنند در سال 99 در بازار سرمایه دور زده شدهاند بازهم در سال 1400 به کمک دولت میآیند؟
دکتر سعدوندی در توضیح بیشتر این موضوع بیان کرد: واقعیت این است، کسی که دارا یکم و پالایش یکم را طراحی کرده، کاملاً در جریان بوده که چه دارد اتفاق میافتد. سعی کرده کاملاً سرمایهگذاری را خرد کند. برای دارا یکم سقف 2 میلیون گذاشته شد که حتی اگر متضرر هم شدند اعتراض به آن به صرفه نباشد.
تشدید فنر ارزی و تورمی با تلاش کمیسیون تلفیق
نه تنها دولت با مردم رو راست نیست بلکه مردم را دور زد و با افتخار هم اعلام نمود که از محل بازار سرمایه کسری بودجه جبران شد! این تفاوتی بود که سالها به آن اشاره شد، کسری بودجه نباید مطلقاً به صورت مستقیم از راهی به جز اوراق تأمین شود.
این کارشناس اقتصادی در خصوص بودجه 1400 این را هم گفت: که تک تک منابع و مصارفی که در بودجه 1400 در نظر داریم. مشکلدار است نکته منفی دیگر این است که طی 30-40 سال گذشته هر وقت بودجه از سوی دولت به مجلس پیشنهاد شده، کمیسیون تلفیق سعی در بزرگ کردن نقاط ممیزه بودجه داشته و باعث بزرگی مشکلات بودجه شده است.
دکتر سعدوندی با بیان اینکه کورسوی امیدی است که مجلس بودجه را رد کند اما حرکتی در جهت اصلاح و کنترل تورم انجام نشد، حتی شعاری در جهت کنترل تورم هم نبود. گفت: برخی از نمایندگان مجلس گفتند که برای توسعه احتیاج به قدری تورم خواهیم داشت. درحالی که این نگاه اشتباه که 30 تا 40 سال قبل مطرح و همان زمان نیز نقض شد برای رشد اقتصادی نیاز به محیطی است که سرمایهگذاری کنیم و برای این محیط هم باید تورم کنترل شده باشد.
