کامودیتی ها در سال ۲۰۲۲

کامودیتی ها در سال ۲۰۲۲

از ESG تا شفافیت، امسال چالش‌هایی فراتر از قیمت‌گذاری به همراه دارد

۱۸ ژانویه ۲۰۲۲

سال ۲۰۲۱ در بازار کامودیتی‌ها همواره در یادها باقی خواهد ماند. سالی که قیمت‌ها پی در پی سقف‌های جدیدی را در ولع دنیای پس از همه‌گیری کرونا ثبت می‌کردند. سال ۲۰۲۱ در سایه همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰ شکل گرفت. بحرانی که زنجیره تامین ^[1] را مختل کرد، چرخ‌های تولید و تقاضا را از کار انداخت و پیشبرد سیاست‌های پولی انسباطی را الزامی کرد. به کمک نقدینگی که کشورها برای احیای مجدد اقتصادشان تزریق کردند، بازار کامودیتی‌ها در سال ۲۰۲۱ جان تازه‌ای گرفت، به‌طوری که قیمت‌ها به سطوحی پرتاب شدند که سال‌ها دور از نظر بودند. با این حال، بازار کامودیتی‌ها در سال ۲۰۲۲ با چالش‌هایی فراتر از قیمت‌گذاری همراه است. به عنوان مدافعان این بازار، در اینجا پنج روندی را ارائه کردیم که به باور ما در صدر عناوین خبری خواهند بود.

اهداف سبز و دستان سیاه

در دنیای مملو از اقدامات برای پیشبرد انرژی‌های سبز و اهداف کربن-صفر ^[2]، باورنکردنی است که بازار سوخت‌های فسیلیِ ذغال سنگ و نفت در سال ۲۰۲۱ خوش بدرخشند. سوخت‌های فسیلی منفور نه‌تنها در چنین دنیایی جان سالم به در بردند، بلکه با بحرانی رونق گرفتند که اراده کشورهایی را زیر تیغ آزمایش برد که بار دیگر خود را در پناه این سوخت‌های سیاه آلوده‌کننده قرار دادند.
روند مزمن کاهش سرمایه‌گذاری در صنعت ذغال سنگ و تولیدات نفت، تنش‌های سیاسی میان استرالیا و چین، در کنار غیرقابل پیش بینی بودن سازمان اوپک ^[3] بدین معناست که سوخت‌های فسیلی یک شبه ناپدید نخواهند شد. گاز طبیعی خود را به عنوان یک جایگزین اتکاناپذیر و پُرهزینه برای سوخت انرژی غالب به دنیا معرفی کرده است. همزمان، شبکه‌های برق سراسری فرسوده در آسیا پیشرفت در انرژی‌های تجدیدپذیر را محدود کرده‌اند.
بسیاری از ذی‌نفعان باید با دستانی سیاه، از انتظارات خود نسبت به سرعت و مقیاس تحول به انرژی‌های سبز بکاهند. «کاهش یا توقف» تنها یک عبارت برای جلب توجه در مراسم COP26 نبود. این عبارت بیانگر گزینه‌هایی است که باید در سایه بحران انرژی اخیر با دقت در نظر گرفته شوند. به هر حال، آخرین خواسته افراد در سال‌های آتی، تکرار مخمصه زمستان ۲۰۲۱ در بازار ذغال سنگ است.

معلق بودن قیمت کامودیتی ها در سال ۲۰۲۲

اغلب تحلیل‌گران معتقدند که در سال ۲۰۲۲ تکرار بازده‌های بالا در بازار کامودیتی‌ها مشابه آنچه در سال ۲۰۲۱ رخ داد بعید است. دو دنیای گاهاً موازی در کامودیتی‌های انرژی-محور در سرخط خبرها خواهند بود. در بخش انرژی‌های سنتی، ذغال سنگ و نفت به دلیل محدودیت‌های طرف عرضه همچنان توان رشد دارند. اگر شرکت‌های انرژی درباره برنامه فروش دارایی‌های مربوط به سوخت‌های فسیلی خود تجدید نظر کنند، آن‌ها می‌توانند بهره‌وری پیشین خود را بازگردانند که با بازگشت ظرفیت تولید به بازارها، قیمت‌ها سرانجام تعدیل خواهند شد. دنیای موازی انرژی‌های سبز نیز شاهد تقاضای مستمر برای مواد خامی چون مس، لیتیوم و نیکل برای ساخت خودروهای الکتریکی و باتری‌ها خواهد بود.

اما در سال ۲۰۲۲ پرسش اصلی که مطرح می‌شود این است که آیا عرضه به اندازه کافی خواهد بود؟

قیمت کامودیتی‌ها به این علت نوسانی هستند که تقاضا برای آن‌ها می‌تواند با نقدینگی سفته‌بازی که تکیه بر نرخ‌های بهره پایین دارد افزایش یابد. به همین ترتیب، آگاهی از عرضه مازاد و سیاست‌های پولی انقباضی می‌تواند قیمت‌ها را به سطوح منطقی بازگرداند. چرخه‌های پیشین بازار کامودیتی نشان می‌دهد که قراردادهای وضع شده در سرزندگی بازارهای صعودی می‌تواند در نهایت هنگام گردش قیمت‌ها به تنازع کشیده شود.

از مباحث مربوط به محیط زیست و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها تا موضوع شفافیت؛ کامودیتی‌ها در سال ۲۰۲۲ با چالش‌هایی فراتر از بحث قیمت‌گذاری روبرو هستند.

شفافیت و نقدینگی کامودیتی ها در سال ۲۰۲۲

ماهیت مبهم تجارت بین‌الملل با مجموعه‌ای از کلاه‌برداری‌ها و رسوایی‌های تجاری در سال ۲۰۲۰ عیان شد. این ماهیت مبهم بیشترین لطمه را به بازار کامودیتی‌ها زد، از آن جا که کالاهای فیزیکی و اوراق مبتنی بر آن‌ها با سرعت‌های مختلفی حرکت می‌کنند و بازیگران متفاوتی دارند. کالاهای فیزیکی تنها می‌توانند در یک خط میان مبداً و هدفشان حرکت کنند. در عوض، اوراق مبتنی بر این کالاها در معرض کیمیاگری مالی قرار می‌گیرند و به صورت پیش رو، پس رو و یا حتی دوار در زنجیره‌ای از معاملات دست به دست می‌شوند. گاهی اوقات این اسناد به طور کلی بی‌حرکتند اما گاهی رونوشت بی‌ارزش آن‌ها به گردش در می‌آید.
در تجارت نفت، صدها میلیون دلار از این کالا می‌تواند بین معامله‌گران و وام‌دهندگان به خرید و فروش برسد، بدون آن که طرف‌های قرارداد حتی از عناوین این اسناد مطلع باشند. ماهیت گسیخته و مبهم تجارت بین‌الملل بدین معنا بود که معامله‌های جعلی یا مصنوعی می‌توانست عمدتاً با هدف ایجاد نقدینگی به راحتی صورت گیرد. اعتیاد به نقدینگی که در کالبد هر طرح کلاه‌برداری تجاری می‌تپد یک شبه از بین نمی‌رود. بهترین راه‌حل برای خاتمه دادن به این مشکل می‌تواند حذف شرایطی باشد که به این کلاه‌برداری‌ها اجازه رشد می‌دهد. این شرایط شامل بکارگیری اسناد کاغذی قدیمی و جریان‌های اطلاعاتی غیریکپارچه است.
در این راستا، سنگاپور با آینده‌نگری در تدوین و تصویب قوانین به رسمیت شناختن اسناد الکترونیکی و همچنین توسعه پروژه SGTraDex گامی محکم در این مسیر برداشته است. پروژه SGTraDex زیرساختی امن برای اشتراک داده ایجاد می‌کند که جریان‌های اطلاعاتی غیریکپارچه را هدفمند می‌سازد. هدف این است که زیرساخت‌ها بتوانند به تامین مالی دو باره (Double Financing) خاتمه دهند. این اقدام شجاعانه و پیچیده است اما تاثیر آن در سال ۲۰۲۲ و سال‌های آتی نمایان خواهد شد.

فین‌تک‌ها به دنبال مقیاس‌پذیری

فین‌تک‌ها ^[4] لزوماً به بازار کامودیتی‌ها محدود نیستند. این نوع از کسب‌وکارها در طی سال‌های اخیر رشد انفجاری را به ویژه در حوزه تجارت وام‌های کوتاه‌مدت تجربه کردند. قوانین بازل، در کنار دشواری تنظیم صورت‌حساب‌ها و برنامه‌های تامین مالی زنجیره‌های تامین ^[5] به طور مستمر بانک‌ها را از چرخه خارج کرده است. این امر فرایند جایگزنی بانک‌ها با شرکت‌های فین‌تکی که وعده کارایی بهتر با استفاده تکنولوژی می‌دهند را هموار ساخته است.
یک شرکت فین‌تکی می‌تواند به شکل‌ها و اندازه‌های مختلف به وجود آید. اما همانند هر کسب‌وکار دیگری، فین‌تک‌ها به سرمایه‌گذاری و متعاقباً به مقیاس‌پذیری نیاز دارند. پلتفرم‌ها معمولاً با غرور درباره حجم گسترده معاملات انجام شده و صورت حساب‌هایی که به آن‌ها واریز می‌شود صحبت می‌کنند. هیچ مشکلی با این پیشرفت نیست تا زمانی که نتیجه نهایی بازگشت به همان پله اول نباشد.
ما به شرح خطر واماندن در تشخیص معاملات یا وام‌های جعلی در مسیر تحقق هدف مقیاس‌پذیری ادامه می‌دهیم. مسئله نگران‌کننده‌تر ورود تعمدی وام‌های غیرقانونی به یک پلتفرم با هدف افزایش ارزش‌گذاری است. ایمن‌سازی سبدهای «مطالبات وام» گاهاً با نبود درک کافی از مسئله بیمه اعتباری، یک لایه دیگر از پیچیدگی به مسائل می‌افزاید. این امر معامله را از فرایند بررسی دورتر می‌کند.
مسائل اغلب در واقعیت پیچیده‌تر از تصورات هستند.
از سقوط شرکت بزرگ Greensill در سال ۲۰۲۱ می‌توان به عنوان یک داستان احتیاطی برای درک خطر مقیاس‌پذیری به هر هزینه‌ای استفاده کرد.

مباحث زیست‌محیطی، مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و تجارت کربن

تغییرات اقلیمی، اهداف زیست محیطی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها (ESG) به طور روزافزون در حال کسب اهمیت و اعتبار هستند. اما نبود شفافیت در این حوزه، شرکت‌ها و هیئت‌مدیره‌ها را گیج می‌کند. کاهش ردپای کربنی به درستی باید در اولویت اول هر شرکتی باشد. این امر به معنای یک ارزیابی کلی و صادقانه از کسب‌وکار و زنجیره تامین است. با این حال کاهش استفاده از کربن، تنها بخشی از استراتژی کربن-صفر است. بخش دیگر همواره شامل خرید اعتبار کربن برای جبران انتشار کربن است. این فرایند می‌تواند در بازارهای داوطلبانه معاملات کربن انجام شود، اما چالش‌های زیادی در ایجاد بازارهای تجارت کربن وجود دارد.
همانند هر کامودیتی دیگری، اعتبارات کربن می‌تواند بین خریدار و فروشنده به صورت مستقیم در بورسی مانند بورس AirCarbon در سنگاپور یا بورس کربن لندن معامله شود. سنگاپور حتی اخیراً بورسی را با عنوان تاثیر زیست محیطی X (Climate Impact X) راه‌اندازی کرده است. با این حال چالش‌ها در سطوح مختلفی وجود دارند. نبود یکپارچگی در چگونگی ایجاد اعتبارات کربن و فرایند تایید آن‌ها در نتیجه منجر به ایجاد شک و تردید در خصوص «سبزشویی» ^[6] می‌شود. کامودیتی‌های متداول در حجم‌هایی معامله می‌شوند که امکان قیمت‌گذاری بر اساس ویژگی‌های فیزیکی، گریدها و حتی قیمت‌گذاری بر اساس جغرافیای متفاوت را فراهم ساخته است. با این حال، اعتبارات کربن می‌تواند از طریق پروژه‌های مختلف، با ویژگی‌های متنوع و اهداف گوناگون ایجاد شود. این امر منجر به ایجاد نگرانی درباره شفافیت و اعتماد در فرایند قیمت‌گذاری می‌شود.
قیمت‌گذاری صحیح تنها نیاز به شفافیت ندارد بلکه نیازمند مشارکت گسترده بازار نیز است. برای افزایش پذیرش هر موضوعی، سادگی کلید اصلی است.

اگر مایلید با مباحث مربوط به بازار نفت و انرژی آشنا شوید، دوره‌های جامع اقتصاد کلان و ثروت‌آفرینی در بازارهای مالی را بگذرانید.