فردریش فون هایک کیست؟

فردریش فون هایک

فریدریش هایک اقتصاددان مشهوری بود که به خاطر آثار متعددش در زمینه‌ی اقتصاد و فلسفه‌ی سیاسی به شهرت رسید. رویکرد هایک بیشتر در مکتب اقتصاد اتریش ^[1] ریشه دارد و بر ماهیت محدود دانش تأکید می‌کند. هایک بیش از هر چیز دیگری به خاطر دفاع از سرمایه‌داری بازار آزاد ^[2] مشهور است و از او به‌عنوان یکی از بزرگترین منتقدان اجماع سوسیالیستی یاد می‌شود.

فردریش فون هایک در یک نگاه

فردریش آگوست فون هایک (۱۸۹۹–۱۹۹۲) اقتصاددان و فیلسوف اتریشی-بریتانیایی، از چهره‌های اصلی مکتب اقتصاد اتریش و برندهٔ نوبل اقتصاد ۱۹۷۴ است. او با نشان دادن نقش قیمت‌ها در انتقال دانشِ پراکنده، و با کتاب «راه بردگی» (۱۹۴۴)، از تأثیرگذارترین منتقدان برنامه‌ریزی متمرکز در قرن بیستم شد.

نکات کلیدی

1- نظریه‌پرداز اجتماعی و فیلسوف سیاسی، فریدریش هایک و همکارش گونار میردال ^[3] در سال 1974 برنده‌ی جایزه نوبل اقتصاد شدند.
2- نظریه هایک درباره اینکه چگونه تغییر قیمت‌ها، اطلاعات را منتقل می‌کند و به مردم کمک می‌کند برنامه‌های اقتصادی خود را تعیین کنند، دستاورد بزرگ و شگفت‌انگیزی در حوزه‌ی اقتصاد بود.
3- رویکرد هایک به اقتصاد عمدتاً در مکتب اقتصاد اتریش ریشه دارد.
4- هایک مدافع سرسخت سرمایه‌داری بازار آزاد بود.
5- اکثر کارشناسان، هایک را از بزرگترین منتقدان اجماع سوسیالیستی می‌دانند.

برای فراگیری فرآیند ثروت‌آفرینی جهت کسب پول بیشتر در آینده با استفاده از اصولی که سرمایه‌گذاران بزرگ مانند وارن بافت، بنجامین گراهام، فیلیپ فیشر و … در سرمایه‌گذاری به کار برده‌اند، با کلیک روی این لینک ثبت‌نام کنید.

دوران کودکی و تحصیل

فریدریش هایک در تاریخ 8 مه 1899 در وین اتریش به دنیا آمد. در دانشگاه اتریش تحصیل کرد و در آنجا دکترای حقوق و علوم سیاسی را به ترتیب در سال‌های 1921 و 1923 دریافت کرد. هایک در سال 1924 مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه نیویورک دریافت کرد.

هایک مؤسسه تحقیقات چرخه‌ی کسب‌وکار اتریش را تأسیس کرد و از 1927 تا 1931 به‌عنوان مدیر این مؤسسه فعالیت کرد. در سال 1931 اتریش را برای پیوستن به مدرسه اقتصاد لندن (LSE) ترک کرد و تا سال 1950 در آنجا به‌عنوان استاد علوم اقتصادی و آمار توک فعالیت کرد. پس از مدرسه اقتصاد لندن، تا سال 1962 به‌عنوان استاد علوم اجتماعی و اخلاق در دانشگاه شیکاگو مشغول به کار شد و از سال 1962 تا 1968 استاد دانشگاه فرایبورگ بود.
هایک که کهنه‌سرباز جنگ جهانی اول بود، بعدها گفت که تجربه‌ی جنگ و میل او برای کمک به اجتناب از اشتباهاتی که باعث وقوع جنگ شدند، او را به سمت اقتصاد کشاند. هایک در اتریش، بریتانیا، ایالات متحده و آلمان زندگی کرد و در سال 1938 تابعیت بریتانیایی گرفت.

دستاوردهای قابل‌توجه

فریدریش هایک و گونار میردال جایزه نوبل علوم اقتصادی سال 1974 را «به خاطر کار پیشگامانه‌ی خود در ارائه نظریه پول و نوسانات اقتصادی و تحلیل نافذِ وابستگی متقابلِ پدیده‌های اقتصادی، اجتماعی و نهادی» دریافت کردند.

آثار منتشرشده

یکی از آثار مهم هایک کتاب «راه بردگی» ^[4] بود. هایک نگران نگاهی بود که در فضای دانشگاهی بریتانیا وجود داشت و فاشیسم را واکنشی سرمایه‌دارانه به سوسیالیسم می‌دانست و این کتاب را در پاسخ به این نگرانی نوشت. این کتاب بین سال‌های 1940 تا 1943 نوشته شد. عنوان کتاب از نوشته‌های الکسی دو توکویل ^[5]، متفکر لیبرال کلاسیک اهل فرانسه، الهام گرفته شده است که کتابی با عنوان «راه بندگی» نوشته است.

نکته مهم

مکتب اقتصاد اتریش اولین بار در اواخر قرن نوزدهم با تمرکز بر ایده‌ی استفاده از منطق برای کشف قوانین اقتصادی توسعه یافت.

این کتاب اولین بار در بریتانیا منتشر شد و بسیار محبوب شد. دانشگاه شیکاگو در سال 1944 آن را در ایالات متحده منتشر کرد که حتی محبوبیت بیشتری نسبت به بریتانیا به دست آورد. مجله‌ی آمریکایی «ریدرز دایجست» نیز به تشویق مکس ایستمن، سردبیر مجله، در آوریل 1945 نسخه‌ی خلاصه‌شده‌ای از این کتاب را منتشر کرد که به «راه بردگی» اجازه داد تا مخاطبان بسیار بیشتری داشته باشد و به دانشگاهیان محدود نشود.
راه بردگی در بین طرفداران فردگرایی و لیبرالیسم کلاسیک بسیار محبوب است.
از دیگر آثار منتشرشده‌ی هایک می‌توان به «فردگرایی و نظم اقتصادی»، «جان استوارت میل و هریت تیلور»، «نظریه محض سرمایه» و «نظم حسی» اشاره کرد.

افتخارات و جوایز

در سال 1984، هایک توسط ملکه الیزابت دوم و به توصیه نخست‌وزیر وقت، مارگارت تاچر، به خاطر «خدماتش در پژوهش اقتصاد» به عضویت نشان همراهان شوکت درآمد. هایک اولین دریافت‌کننده‌ی جایزه‌ی هانس مارتین اشلایر در سال 1984 بود. همچنین نشان افتخار آزادی ریاست‌جمهوری ایالات متحده را در سال 1991 از رئیس‌جمهور جورج اچ. دبلیو. بوش دریافت کرد.

جمع بندی

هایک از نظریه‌پردازان اجتماعی و فیلسوفان سیاسی بزرگ قرن بیستم به شمار می‌رود. نظریه او درباره اینکه چگونه تغییر قیمت‌ها، اطلاعات را منتقل می‌کند و به مردم کمک می‌کند برنامه‌های اقتصادی خود را تعیین کنند دستاورد بزرگ و شگفت‌انگیزی در حوزه‌ی اقتصاد بود. این نظریه به دریافت جایزه نوبل توسط هایک منجر شد.

گاه‌شمار زندگی فردریش فون هایک

جملهٔ ماندگار فردریش فون هایک

«وظیفهٔ عجیب علم اقتصاد این است که به انسان‌ها نشان دهد دربارهٔ آنچه گمان می‌کنند می‌توانند طراحی کنند، چقدر کم می‌دانند.»

فردریش فون هایک، «غرور مهلک»، ۱۹۸۸

اگر مایلید با مباحث مربوط به سرمایه‌گذاری آشنا شوید، دوره‌های جامع ثروت‌آفرینی در بازارهای مالی و تحلیل بنیادی سهام را بگذرانید.

سوالات متداول