جان نش
24 اکتبر 2022
مقدمه
جان فوربز نش جونیور ریاضیدان آمریکایی بود. او در سال 1928 در ویرجینیای غربی متولد شد و درزمینه‌ی مطالعهی هندسه‌ی دیفرانسیل و معادلات دیفرانسیل با مشتقات جزئی پیشگام بود. همچنین، نظریهی تعادلی به‌نام تعادل نش [1] را (که دیلمای زندانی‌ها [2] یکی از مثال‌های معروف آن است) مطرح کرد. نش، در سال 1994، به‌خاطر تلاش‌هایش درزمینه‌ی توسعه‌ی مبانی ریاضیِ نظریهی بازی، به‌همراه دو نفر دیگر، برندهی جایزهی نوبل اقتصاد شد. نش طی یک حادثه‌ی رانندگی در سال 2015 درگذشت.
جان نش در یک نگاه
جان فوربز نش جونیور (۱۹۲۸–۲۰۱۵) ریاضیدان آمریکایی و برندهٔ جایزهٔ نوبل اقتصاد ۱۹۹۴ بود که با معرفی «تعادل نش» در بازیهای غیرهمکارانه، نظریهٔ بازی‌ها را به یکی از ابزارهای اصلی اقتصاد مدرن تبدیل کرد. زندگی او و نبردش با اسکیزوفرنی موضوع فیلم «ذهن زیبا» است.
| نام کامل | جان فوربز نش جونیور (John Forbes Nash Jr.) |
| تولد | ۱۳ ژوئن ۱۹۲۸، بلوفیلد، ویرجینیای غربی، آمریکا |
| درگذشت | ۲۳ مه ۲۰۱۵، نیوجرسی، آمریکا (حادثهٔ رانندگی) |
| حوزه | ریاضیات: نظریهٔ بازی‌ها، هندسهٔ دیفرانسیل، معادلات با مشتقات جزئی |
| تحصیلات | مؤسسهٔ فناوری کارنگی؛ دکترای ریاضی از دانشگاه پرینستون (۱۹۵۰) |
| مهم‌ترین دستاورد | تعادل نش در بازیهای غیرهمکارانه |
| جوایز | نوبل اقتصاد ۱۹۹۴ (با جان هارسانی و راینهارد زلتن)؛ جایزهٔ آبل ۲۰۱۵ |
نکات کلیدی
1- جان فوربز نش جونیور ریاضیدان آمریکایی متولد 1928 بود.
2- نش پیشگام حوزه‌ی هندسه‌ی دیفرانسیل و معادلات دیفرانسیل با مشتقات جزئی بود.
3- او به‌همراه دو نفر دیگر در سال 1994 برندهی جایزهی نوبل اقتصاد و جایزهی آبل در سال 2015 شد.
4- حسن شهرت او حاصل توسعه‌ی چند مفهوم ریاضیاتی شامل قضایای نشانندگی نش [3] است.
5- نش طی یک حادثه‌ی رانندگی در نیوجرسی در سال 2015 درگذشت.
اوایل زندگی و تحصیلات
جان اف. نش جونیور در بلوفیلد ویرجینیای غربی در سال 1928 متولد شد. نش به‌جای اقتصاد به مطالعهی ریاضی در مؤسسهی فناوری کارنگی پرداخت و سپس، در سن 22 سالگی، مدرک دکترای خود را از دانشگاه پرینستون دریافت کرد. در همین دانشگاه پرینستون بود که کار خود درزمینه‌ی نظریهی تعادل را آغاز کرد. او در مؤسسهی فناوری ماساچوست (MIT) و برای شرکت رند کار کرد.
بیماری نش در سال 1959 اسکیزوفرنی [4] از نوع پارانوئید تشخیص داده شد. شرایط او به‌مدت بیش از دو دهه بر حرفه‌ی او تأثیر منفی گذاشت. در اوایل دهه‌ی 70، نش درمانی را دریافت کرد که موجب بهبود شرایطش شد تا آنجا که توانست بار دیگر تدریس در پرینستون را ازسربگیرد.
او در بیست سال آخر عمرش به‌عنوان ریاضیدان پژوهشگر ارشد در دانشکده مشغول به کار بود. بعدها به‌دلیل اینکه نش عادت داشت تخته را شب‌هنگام، زمانی که هیچ‌کس آنجا نبود، با معادلات پیچیده پُر کند، به او لقب شبح فاین‌هال را دادند.
جان و آلیشیا نش در سال 2015 طی تصادف تاکسی‌ای که در نیوجرسی سوارش بودند کشته شدند. نش 86 سال و آلیشیا 82 سال سن داشت. آنها درحال بازگشت از نروژ بودند، جایی که نش جایزهی آبل 2015 را از فرهنگستان علوم نروژ دریافت کرده بود.
نکته مهم
راسل کرو در فیلم ذهن زیبا، برندهی جایزهی اسکار 2001، زندگی نش را به‌تصویر کشیده است. این فیلم وقایع زندگی او همراه‌با همسرش آلیشیا را در بحبوحه‌ی کشمکش آنها بین نبوغ و بیماری روانی نش نشان می‌دهد. این فیلم براساس بیوگرافی نوشته‌ی سیلویا ناسار در سال 1998 بود.
دستاوردها و کارهای برجسته
اعتبار نش حاصل چندین نظریهی کلیدی ریاضی است که باعث شد او در این زمینه اسم و رسمی پیدا کند. این نظریه‌ها عبارتند از:
1- قضیهی تابع معکوس نش-موزر [5]
2- قضیهی نش-دجورجی [6]
3- قضایای نشانندگی نش، که به گفته‌ی فرهنگستان علوم نروژ «یکی از ابتکاریترین نتایج بهدستآمده در تحلیل هندسی قرن بیستم» بودند.
نش سخنرانی‌ای را با عطف به زندگی پرتلاطم اما حرفه‌ای خویش ارائه داد و این‌گونه به پایان رساند: «به‌لحاظ آماری، به‌نظر باورنکردنی می‌آید که یک ریاضیدان یا دانشمند بتواند در سن 66 سالگی، با تلاش‌های پژوهشی بی‌وقفه، دستاوردهای گذشته‌ی خود را بیشتر کند. اما من هنوز دارم تلاش می‌کنم و منطقی است که با وقفه‌ی زمانی حدوداً 25 ساله با تفکری نیمه‌توهمی که نوعی مرخصی را فراهم کرده بود، شرایطم غیرعادی باشد. بنابراین، امیدوارم با مطالعات فعلی‌ام یا با هر ایده‌ی جدیدی که در آینده می‌آید بتوانم چیز باارزشی به‌دست آورم.»
جایزه‌ها
همان‌طور که در بالا ذکر شد، نش در سال 1994 برندهی جایزهی نوبل اقتصاد شد. او این جایزه را با دو نفر دیگر به‌نام‌های جان سی. هارسانی و راینهارد سیلتن تسهیم کرد. این جایزه بابت «تحلیل تعادل به شیوهای نوین در نظریهی بازیهای غیرمشارکتی» به آنها اهدا شد.
نش جایزهی آبل را نیز در سال 2015 برنده شد. این جایزه که به‌نام نیلس هنریک آبل نامگذاری شده است، از طرف کشور نروژ به کسانی اهدا می‌شود که به دستاوردهای بزرگی درزمینه‌ی ریاضیات دست یابند. این جایزه از طرف وزارت آموزش و پرورش این کشور توسط فرهنگستان علوم نروژ اعطا می‌شود.
آثار
همان‌طور که پیشتر ذکر شد، نش با تلاش‌هایش درزمینه‌ی ریاضیات گام‌های بلندی برداشت. او چندین مفهوم ریاضیاتی از جمله قضیهی نشانندگی نش را مطرح کرد. همچنین، با تلاش‌های خود توانست تفاوت بین بازیهای مشارکتی [7] (که در آن، چندین بازیکن هدف یکسانی دارند) و غیرمشارکتی [8] (بازی‌هایی که در آن، بازیکنان تک‌نفره با یکدیگر رقابت میکنند) را مشخص کند.
جمع بندی
جان اف. نش جونیور طلایه‌دار ریاضیات بود. او اعتبار خود را مرهون طرح چند مفهوم ریاضی و بردن چندین جایزه برای تلاش‌هایش درزمینه‌ی نظریهی بازیهای غیرمشارکتی است. اگرچه ممکن است او فردی نام‌آشنا نباشد، زندگی‌اش موضوع یک فیلم هالیوودی بود. مشکلات روانی پیش روی او و دستاوردهایش جزو مضامین اصلی فیلم «ذهن زیبا» با هنرمندی راسل کرو هستند.
گاه‌شمار زندگی جان نش
| سال | رویداد |
|---|---|
| ۱۹۲۸ | تولد در بلوفیلد، ویرجینیای غربی |
| ۱۹۴۸ | ورود به دورهٔ دکترای ریاضی دانشگاه پرینستون |
| ۱۹۵۰ | دفاع از رسالهٔ دکترا با عنوان «بازیهای غیرهمکارانه»؛ همان کاری که بعدها نوبل را برایش آورد |
| ۱۹۵۱ | پیوستن به دانشکدهٔ ریاضی MIT |
| ۱۹۵۶ | انتشار قضیهٔ نشانندگی نش در هندسهٔ ریمانی |
| ۱۹۵۹ | بروز نشانه‌های اسکیزوفرنی و کناره‌گیری از MIT |
| ۱۹۹۴ | دریافت جایزهٔ نوبل اقتصاد |
| ۱۹۹۸ | انتشار زندگی‌نامهٔ «ذهن زیبا» نوشتهٔ سیلویا نصر |
| ۲۰۰۱ | اکران فیلم «ذهن زیبا» به کارگردانی ران هاوارد که اسکار بهترین فیلم را برد |
| ۲۰۱۵ | دریافت جایزهٔ آبل در اسلو و درگذشت چند روز بعد در حادثهٔ رانندگی |
اگر مایلید با مباحث مربوط به مشتقات و مدیریت ریسک آشنا شوید، دورهٔ جامع مدیریت ریسک‌های مالی (مشتقات) را بگذرانید.
سوالات متداول درباره جان نش
جان نش جونیور چه چیزی را مطالعه کرد؟
جان نش جونیور در مؤسسهی فناوری کارنگی به مطالعهی ریاضیات پرداخت. او مدرک دکترای خود در رشتهی ریاضی را از دانشگاه پرینستون دریافت کرد. او در 22 سالگی از پرینستون فارغالتحصیل شد.
کدام مفاهیم ریاضی به جان نش جونیور نسبت داده میشوند؟
چندین مفهوم ریاضی به نش نسبت داده میشوند که شامل قضیهی تابع معکوس نش-موزر و قضیهی نش-دجورجی است. اما مشهورترین اثر او احتمالاً قضایای نشانندگی نش است که فرهنگستان علوم نروژ آنها را «ابتکاریترین نتایج بهدستآمده در تحلیل هندسی» نامید.
چرا جان نش جونیور برندهی جایزهی نوبل شد؟
جان نش جونیور در سال 1994 برندهی جایزهی نوبل اقتصاد شد. او این جایزه را بهصورت مشارکتی با دو نفر دیگر (جان سی. هارسانی و راینهارد سیلتن) بابت «تحلیل تعادل به شیوهای نوین در نظریهی بازیهای غیرمشارکتی» برد.
تعادل نش به زبان ساده چیست؟
وضعیتی در یک بازی است که در آن هیچ بازیکنی نمیتواند با تغییر یکجانبهٔ راهبرد خود، در حالی که دیگران راهبردشان را تغییر نمیدهند، وضع خود را بهتر کند. معمای زندانی مشهورترین مثال آن است: هر دو زندانی اعتراف میکنند، هرچند سکوت هر دو برایشان بهتر بود.
فیلم «ذهن زیبا» دربارهٔ چیست؟
فیلمی به کارگردانی ران هاوارد (۲۰۰۱) با بازی راسل کرو که بر پایهٔ زندگی‌نامهٔ نوشتهٔ سیلویا نصر، زندگی جان نش، کشف‌های ریاضی او و سال‌ها مبارزه‌اش با اسکیزوفرنی را روایت می‌کند. فیلم چهار جایزهٔ اسکار از جمله بهترین فیلم را برد.
جان نش چگونه درگذشت؟
جان نش و همسرش آلیشیا در ۲۳ مه ۲۰۱۵، هنگام بازگشت از نروژ که نش در آنجا جایزهٔ آبل را دریافت کرده بود، در تصادف تاکسی در نیوجرسی جان باختند.
به این مطلب امتیاز دهید
