لایحه بودجه 1403
مصاحبه دکتر علی سعدوندی
افزایش مالیات ضدتورمی است نه تورمزا، وزارت نفت هرسال پول مفت میگیرد. اگر قیمت بنزین را افزایش داده بودند دلار 50 هزار تومان نمیشد/ حاجی بابایی با مفاهیم اقتصادی و بودجه حتی آشنایی هم ندارد. چرا به مردم حقیقت را نمیگویید؟
تداوم روند 50 ساله در بودجه 1403
علی سعدوندی، استاد مدیریت ریسک و اقتصاد کلان با تحلیل موارد لایحه بودجه 1403 که از سوی مجلس برای اصلاح آن به دولت برگشت داده شد میگوید: بودجه امسال نیز در امتداد بودجههای سالهای گذشته است ولی نکته مثبت این است که رشد بودجه نسبتا کم شده است. بودجه دو سال قبل کشور واقعا مایه شرمساری بود، زیرا بودجه کاملا انبساطی بود و مجلس نیز بر انبساط آن افزود و گویی که هیچ نظارتی در این کشور صورت نمیگیرد.
وی ادامه داد: اگر بودجهریزی در سال 1400 را به روش سابق ادامه میدادند، اکنون شاید نرخ ارز در بازار به جای 50 هزار تومان کمتر از 25 هزار تومان بود. اما خب صلاح مملکت خویش خسروان دانند. درست است که بودجه امسال کمی تعدیل شده است اما بازهم مسیر 50 سال گذشته را میرویم. یعنی 40 درصد سهم توسعه ملی داده میشود که به خودی خود یک انحراف بزرگ است، چرا که صندوق توسعه ملی محلی است برای فساد، چرا که نظارت عمومی حذف شده است؛ یعنی بودجهای که میتوانست در اختیار سازمان برنامه و بودجه باشد و در دید عمومی قرار داشته باشد، حذف شده و در اختیار اعضای هئیت مدیره صندوق توسعه قرار گرفته است. اینکه اعضای هئیت مدیره چقدر توانایی دارند این بودجه را در جهت توسعه کشور هزینه کنند، محل سوال جدی است.
ارقام بی هدف در بودجه 1403
دکتر سعدوندی با بیان اینکه حتی یک متخصص توسعه در صندوق توسعه ملی قرار ندارد، گفت: بعید میدانم حتی یک اقتصاددان در میان مدیران صندوق توسعه ملی حضور داشته باشد. وقتی 40 درصد از درآمدهای ارزی را به صندوق توسعه ملی اختصاص میدهید، واقعا مشخص است که هیچ برنامه مشخصی برای آن ندارید. نکته بعدی لایحه بودجه این است که 14.5 درصد از درآمدهای ارزی را در اختیار وزارت نفت قرار دهند. شاید بیش از یک دهه است که این رقم بدون تغییر باقی مانده است. خب این بر چه اساس و اهدافی تعیین شده است؟ چرا اصلا 13.5 درصد نه؟ چرا 15.5 درصد نه؟ وزارت نفت چه تکالیفی دارد و آیا به تکالیفش رسیدگی میشود؟ یا اینکه یک پول مفتی را هر سال در اختیار این وزارت خانه قرار میدهند که خرج کنند!
مخالفتها با اوراق در بودجه 1403
او در ادامه میگوید: متاسفانه کوچکترین تلاشی نمیشود که بودجه بر اساس عملکردها باشد. موضوع دیگر این است که با توجه به شرایط جمعیت کشور و تورم بالا، بهترین روش تامین کسری بودجه [1] دولت، انتشار اوراق است. حالا در اینجا هم دولت و هم مجلس مخالف انتشار اوراق هستند، یعنی انگار هیچ متخصصی وجود ندارد که برای این بندگان خدا توضیح دهد که الان شرایط جمعیتی که متولدان دهه 60 ما دارند که تمامی فرصت هایشان را از دست داده، ازدواج نکرده، خانه ندارند و … بهتر است ما اکنون استقراض کنیم و نسل بعدی پرداخت کند تا این بحران از سر بگذرد. از سوی دیگر انتشار اوراق تا حد زیادی ضد تورمی است.
وضعیت مالیات و حاملهای انرژی در بودجه 1403
این کارشناس با اشاره به سخنان حاجی بابایی رئیس کمیسیون بودجه، گفت: او در زمینه اوراق مغالطه میکرد و به عنوان رئیس کمیسیون تلفیق بودجه، نشان میداد اصلا با این مفاهیم حتی آشنایی اندکی هم ندارد و سخنانی که شنیده را بازگو میکند. این سخنان اصلا اتفاق خوبی نیست.
او در ادامه میگوید: اگر سهم مالیات در بودجه افزایش پیدا کند، ضد تورمی خواهد بود نه تورمی. منتها موضوع این است که ببینیم درصد کسری بودجه در حال افزایش یا کاهشی است. بودجه همچنان انبساطی است. از سوی دیگر وقتی نرخ حاملهای انرژی [2] را تقریبا در حد رایگان در اختیار مردم قرار میدهی، بعدا چگونه میخواهی کشور را اداره کنی؟ با پوپولیسم و هیاهو؟ خب قطعا با این وضعیت کشور در یکی سال دو سال آینده به بن بست میخورد. چرا دولت با مردم شفاف نیست؟ مگر مردم والا نعمتان نبودند؟ چرا به آنها حقیقت گفته نمیشود؟
پیامدهای نبود نخبگان
دکتر سعدوندی با اشاره به موضوع ارز ترجیحی گفت: مگر همین دولت نبود که بر علیه این سیاست قد علم کرد؟ مگر رئیسی مخالف ارز 4200 تومانی نبود؟ بعد ارز را با نرخ جدید 28 هزار و 500 تومان ادامه میدهید؟ متاسفانه از بالا تا پایین بودجه مشکل دارد و کاملا هم مشخص بود به اینجا میرسد. از جلسهای که در چند ماه گذشته اقای منظور رئیس سازمان برنامه و بودجه که با برخی از افراد داشتند که تحت عنوان نخبگان از آنها نام برده شد، مشخص بود که کار به اینجا میکشد. وقتی درکی از لفظ نخبه ندارید، میخواهید برای کشور برنامه توسعهای بریزید؟
او میگوید: فکر میکنید اگر قیمت بنزین را در گذشته افزایش داده بودید، قیمت ارز به 50 تومان میرسید؟ با پوپولیسم کشور را اداره میکنیم و به زودی در مسئله حاملهای انرژی با شکست مواجه میشویم.
مجلس بودجه را رد کرد اما چه درخواستی از دولت داشت؟ آیا واقعا حرکت مجلس اصلاحی بود یا صرفا ژست انتخاباتی؟ بالاخره مجلس میداند که سه بودجهای که در سه سال گذشته تصویب کرد باعث چنین وضعیتی شده است، مجلس در این شرایط تورمی از همه بیشتر مقصر است.
