همه چیز درباره نسبت P/E در بورس

هر آنچه از نسبت P/E باید بدانید
تاریخ انتشار: 26 دسامبر 2022
زمان مطالعه: 5 دقیقه
مقدمه
یکی از متداولترین ابزارها برای تحلیل و ارزیابی سهام در بازار بورس، نسبت P/E است که مخفف Price to Earnings Ratio یا نسبت قیمت به سود است. این شاخص، یکی از بنیادیترین مفاهیمی است که به سرمایهگذاران کمک میکند تا ارزش سهام یک شرکت را با توجه به سودآوری آن بررسی کنند. در واقع، نسبت P/E نشان میدهد که سرمایهگذاران حاضرند چند برابر سود خالص شرکت را پرداخت کنند تا مالک آن سهم شوند. این نسبت، به عنوان ابزاری ساده اما قدرتمند، همواره در تصمیمگیریهای سرمایهگذاری و ارزیابی ارزش واقعی یک سهم نقش کلیدی دارد.
نسبت P/E نه تنها برای مقایسه ارزش سهام شرکتهای مختلف مفید است، بلکه گاهی میتواند به سرمایهگذاران در پیشبینی روند آینده بازار هم کمک کند. این شاخص، به خصوص در بازاری که نوسانات زیادی دارد، میتواند به عنوان یک معیار سنجش ابتدایی برای تمایز میان شرکتهای جذاب برای سرمایهگذاری و آنهایی که قیمت سهام آنها بیش از حد بالا رفته، استفاده شود. تحلیل این نسبت نیازمند توجه به عواملی مانند صنعت، شرایط اقتصادی و نرخ رشد شرکتها است.
در این مقاله، به بررسی مفاهیم پایهای نسبت P/E، نحوه محاسبه و تعبیر آن، عوامل مؤثر بر این نسبت و کاربردهای آن در تصمیمگیریهای سرمایهگذاری میپردازیم. همچنین با نگاهی انتقادی به محدودیتهای این شاخص، اهمیت استفادهی ترکیبی از نسبت P/E و سایر ابزارهای تحلیل مالی را نیز مورد بررسی قرار خواهیم داد. چرا نسبت P/E در بورس اینقدر حیاتی است و چگونه میتوانید از آن برای انتخاب سهام مناسب استفاده کنید؟
فهرست مطالب
نسبت P/E در بورس چیست؟
نسبت P/E یا نسبت قیمت به درآمد، یکی از مهمترین ابزارها برای تحلیل سهام در بازار بورس محسوب میشود. این نسبت نمایانگر رابطه بین قیمت فعلی هر سهم و سودآوری آن است و به سرمایهگذاران کمک میکند تا ارزشگذاری منصفانهای از یک شرکت داشته باشند. به طور خاص، این نسبت نشان میدهد که سرمایهگذاران چند برابر سود سالیانه شرکت را حاضری ماهانه پرداخت کنند تا مالک سهام شوند. این شاخص در تحلیلهای ارزشگذاری به عنوان یک معیار کلیدی محسوب میشود، زیرا با استفاده از آن میتوان به ارزیابی قیمتگذاری فعلی در مقایسه با سودآوری واقعی رسید.
کاربردهای دیگر این نسبت شامل مقایسه ارزشگذاری شرکتها در یک صنعت خاص و ارزیابی تغییرات بازار در طول زمان است. برای مثال، نسبت P/E بالاتر میتواند نشاندهنده قیمتگذاری بالای سهام در مقایسه با سودآوری باشد، اما ممکن است به دلیل انتظار بازار برای رشد بالا در آینده نیز به وجود آید. بنابراین، نسبت P/E یک ابزار قدرتمند برای تحلیلگران مالی است تا با دید بازتری به بازار نگاه کنند و تصمیمات سرمایهگذاری بهتری اتخاذ کنند.
نسبت P/E اغلب به عنوان یک شاخص قابل اتکا برای سرمایهگذاران جزء و کلان به کار میرود. با این حال، باید توجه داشت که صرفاً اتکا به این شاخص بدون در نظر گرفتن سایر عوامل مالی و اقتصادی میتواند گمراهکننده باشد. تغییرات وضعیت اقتصادی و نوسانهای بازار میتواند تأثیر بهسزایی بر این نسبت داشته باشد و نکته مهم این است که باید نسبت P/E در کنار سایر شاخصها و ابزارهای مالی مورد بررسی قرار گیرد.
درک صحیح نسبت P/E میتواند به پیشبینی درست روند بازار کمک کند. این نسبت با توجه به پیشبینیهای اقتصادی و تحلیل شرایط بازار، میتواند برای شناسایی روندهای بالقوه استفاده شود. از این طریق، سرمایهگذاران میتوانند درک بهتری از تکانههای بازار و تغییرات آن داشته باشند که این امر به اتخاذ بهتر استراتژیهای سرمایهگذاری کمک میکند.
در نهایت، استفاده از نسبت P/E با یک دیدگاه دقیق و در نظر گرفتن عوامل مؤثر دیگر میتواند به کاهش ریسک سرمایهگذاری و بهبود عملکرد سبد سرمایهگذاران منجر شود. این نسبت اگر بهدرستی تحلیل شود، میتواند نکات کلیدی در ارزیابی عملکرد شرکتها و حتی شناسایی فرصتهای جدید سرمایهگذاری ارائه دهد. با این حال، تمرکز بیش از حد روی این شاخص بدون در نظر گرفتن فاکتورهای داخلی و خارجی شرکت میتواند منجر به تعبیرات نادرست شود.
در این دورهٔ آموزشی، نحوه ساز و کار نظام بانکی و تعامل در بازار بین بانکی، همچنین نحوه خلق و محو پول را یاد میگیرید؛ تا به سطح بالاتری در تحلیل برسید و عملکرد بهتری در بازارهای مالی داشته باشید.
محاسبه نسبت P/E
محاسبه نسبت P/E به سادگی از طریق تقسیم قیمت فعلی سهام یک شرکت بر سود هر سهم (EPS) انجام میشود. فرمول اصلی آن به صورت P/E = قیمت سهم / سود هر سهم است. این سود باید بر اساس درآمد خالص شرکت در یک دوره زمانی خاص محاسبه شود و معمولاً دوره دوازده ماهه اخیر را در بر میگیرد. بنابراین، مهمترین مؤلفه مورد نیاز برای این محاسبه، دادههای دقیق و بهروز از قیمت سهام و درآمد خالص است.
در این محاسبه، درآمد هر سهم از طریق تقسیم کل سود خالص پس از کسر مالیات از درآمد توسط تعداد سهام موجود در بازار به دست میآید. دادههای مربوط به سود خالص و تعداد سهام را میتوان از گزارشهای مالی و وبسایتهای معتبر مالی استخراج کرد. این محاسبات ممکن است بسته به شرایط اقتصادی و تغییرات عملکردی شرکت نیاز به بررسی و تعدیل بیشتری داشته باشد.
نسبت P/E در تحلیل ارزشگذاری به دو شکل عمده مورد استفاده قرار میگیرد: نسبت P/E دنبالهدار که بر اساس اطلاعات درآمدی گذشته است و نسبت P/E پیشبینیشده که درآمدهای آتی را در نظر میگیرد. برای شرکتهایی که رشد سریعی دارند و درآمدهای آینده آنها متفاوت است، استفاده از P/E پیشبینیشده ممکن است دقیقتر باشد چرا که ارزشگذاریهای مبتنی بر سودهای برآوردی انجام میشوند.
با این حال، باید دقت داشت که محاسبات نسبی میتواند تحت تأثیر تغییرات کوتاهمدت و نوسانات قرار گیرد. قیمت سهام نیز ممکن است به دلایل خارجی همچون اخبار اقتصادی، تغییرات قوانین و حتی شرایط سیاسی تغییر کند، که این عوامل میتواند باعث نوسانات مستقیم در نسبت P/E شود. بنابراین، تداوم در جمعآوری و تحلیل این دادهها برای ارزیابی دقیقتر این نسبت ضروری است.
محاسبه نسبت P/E به سرمایهگذاران کمک میکند تا تصمیمات خود را بر مبنای دادههای مبسوطتر و تحلیلی اخذ کنند. در نهایت، شفافیت در اخذ اطلاعات و توانایی تحلیل کاملتر عملکرد مالی شرکتها میتواند به کاهش ریسکهای مرتبط با سرمایهگذاری و افزایش دقت در انتخاب سهام کمک کند. این امر برای محافظت از سرمایه و بهینهسازی پرتفوی سرمایهگذاران بسیار حائز اهمیت است.

آشنایی با P/E گروه های بورسی
نسبت P/E نه تنها برای تحلیل و ارزیابی شرکتهای منفرد مفید است، بلکه میتواند در تحلیل کلی گروههای صنعتی در بازار بورس نیز مفید باشد. تحلیلگران و سرمایهگذاران اغلب به میانگین نسبت P/E در یک گروه خاص یا صنعت توجه میکنند، چرا که این کار میتواند به نشان دادن روندها و الگوهای کلی در همان صنعت کمک کند. به این ترتیب، میتوان فهمید که آیا یک شرکت خاص در شرایط بهتری نسبت به رقبای خود قرار دارد یا خیر.
میانگین P/E در یک گروه صنعتی میتواند نمایانگر وضعیت رشدی آن صنعت باشد. به عنوان مثال، صنعت فناوری، که به طور معمول نسبت P/E بالاتری دارد، نشاندهنده انتظارات بازار از رشد بالا در آینده است. این در حالی است که صنایعی که رشد کمتری دارند، مانند صنایع انرژی و کالاهای اصلی، معمولاً نسبت P/E پایینتری دارند، چون انتظار میرود درآمد و سودآوری آنها پایدار اما کمتر باشد.
یکی از مزایای مهم استفاده از P/E گروهی، امکان شناسایی فرصتها و تهدیدات در یک صنعت مشخص است. اگر یک شرکت نسبت به میانگین P/E صنعت خود پایینتری داشته باشد، ممکن است نشانهای از کمارزشگذاری شدن سهام یا وجود مشکلات بالقوه در شرکت باشد. از سوی دیگر، اگر نسبت P/E شرکت بالاتر از میانگین گروه باشد، این وضعیت نیز میتواند نشاندهنده پتانسیل رشد بالا یا قمیتگذاری بیشازحد سهام باشد.
تحلیل P/E گروهی به سرمایهگذاران کمک میکند تا با دیدی جامعتر به بازار نگاه کنند و تصمیمات دقیقتری در زمینه خرید و فروش سهام اتخاذ کنند. این تحلیل به ویژه برای سرمایهگذارانی که به دنبال ساخت سبد سرمایهگذاری متنوع و کاهش ریسک هستند، کارآمد است. به علاوه، این مقایسه میتواند به آنها کمک کند تا مؤثرترین شرکتها برای سرمایهگذاری در یک صنعت خاص یافته و عملکرد واگرایانه در برابر بازار درک کنند.
در نهایت، بهرهبرداری از تحلیل P/E گروهی باید با درک عمیقتر از روندهای بازار، شرایط اقتصادی و تغییرات فناوری همراه باشد. اگر چه نسبت P/E میتواند ورودی مفیدی برای تصمیمگیری سرمایهگذاری فراهم آورد، اما یک تحلیل جامع باید شامل سایر عوامل و معیارهای مالی نیز باشد تا بتوان یک تصویر کامل از وضعیت و چشمانداز مالی یک صنعت به دست آورد. این رویکرد چند جانبه به سرمایهگذاران کمک میکند تا تصمیمات هوشمندانهتری بگیرند و در برابر نوسانات بازار آمادگی بیشتری داشته باشند
بیشتر بخوانید: 5 نکته طلایی خرید سهام
کاربردهای نسبت P/E
نسبت P/E یکی از مهمترین شاخصهای مالی است که کاربردهای متنوعی در تحلیل سهام و تصمیمگیریهای سرمایهگذاری دارد. این نسبت به سرمایهگذاران کمک میکند تا بین سهام مختلف مقایسه انجام دهند و ارزشگذاری واقعی یک سهم را با توجه به سودآوری آن ارزیابی کنند. یکی از اصلیترین کاربردهای P/E، امکان تخمین قیمت عادلانه یک سهم است. در حالی که قیمت بازار بیشتر تحتتأثیر شرایط بیرونی است، نسبت P/E با تمرکز بر سودآوری شرکت، معیار دقیقتری برای تصمیمگیری در اختیار سرمایهگذاران قرار میدهد.
کاربرد بعدی نسبت P/E در تشخیص فرصتهای سرمایهگذاری است. برای مثال، اگر نسبت P/E یک شرکت کمتر از میانگین صنعت خود یا نسبت به رقبا باشد، ممکن است ارزش سهام شرکت کمتر از واقعیت بازار باشد و یک فرصت سرمایهگذاری جذاب محسوب شود. در مقابل، نسبت P/E بالا ممکن است نشاندهنده این باشد که سهم بیشازحد ارزشگذاری شده و پرریسک است، اگرچه این وضعیت باید با در نظر گرفتن عوامل دیگری مانند رشد بالقوه شرکت بررسی شود.
یکی دیگر از کاربردهای نسبت P/E، پیشبینی روند آتی سهم و شرکت است. این نسبت معمولاً انتظارات بازار از آینده شرکت را منعکس میکند. به عبارت دیگر، نسبت P/E بالا میتواند نشاندهنده این باشد که بازار به رشد آینده سود شرکت امیدوار است، در حالی که نسبت پایین ممکن است انتظارات کمتری را منعکس کند. با این حال، سرمایهگذاران باید دقت داشته باشند که این انتظارات بازار ممکن است همیشه دقیق نباشند.
نسبت P/E همچنین میتواند برای شناسایی شرکتهای با ثبات در بلندمدت مورد استفاده قرار گیرد. شرکتهایی که به طور مداوم نسبت P/E پایدار و ایدهآلی دارند، معمولاً عملکرد مالی قابل اتکایی داشته و کمتر تحت نوسانات ناگهانی قرار میگیرند. این امر میتواند برای سرمایهگذارانی که رویکرد ریسکگریز دارند، بسیار مفید باشد.
در نهایت، نسبت P/E به عنوان یک ابزار کمکی در تحلیل مقایسهای نیز کاربرد دارد. به کمک این نسبت، سرمایهگذاران میتوانند شرکتهای مختلف از یک صنعت مشترک یا حتی صنایع مختلف را با یکدیگر مقایسه کرده و سهمهایی را که بیشترین پتانسیل را دارند، انتخاب کنند. با این حال، کاربرد این نسبت زمانی بیشترین دقت را ممکن میسازد که به همراه سایر ابزارهای تحلیل مالی، مانند نسبت P/B یا نسبت PEG، مورد استفاده قرار گیرد.
بیشتر بخوانید: ارزپاشی، تخریب اقتصاد ملی
انواع مختلف P/E که باید بدانیم
نسبت P/E بسته به روش محاسبه و کاربرد آن به انواع مختلفی تقسیم میشود که هرکدام برای اهداف خاصی مورد استفاده قرار میگیرد. یکی از رایجترین انواع این نسبت، P/E دنبالهدار (Trailing P/E) است. در این حالت، محاسبه این نسبت با استفاده از درآمد گذشته شرکت (معمولاً ۱۲ ماه آخر) انجام میشود. این نوع P/E برای تحلیل عملکرد گذشته شرکت کاربرد دارد و به سرمایهگذاران کمک میکند تا ارزش سهام را با توجه به سود واقعی که در گذشته کسب کرده، بررسی کنند.
نوع دیگر، P/E پیشبینیشده (Forward P/E) است که براساس سود پیشبینیشده شرکت در آینده محاسبه میشود. این نسبت دیدگاه آیندهنگری را به سرمایهگذاران ارائه میدهد و در تصمیمگیری برای شرکتهایی که انتظار رشد بالایی دارند، کاربرد دارد. با این حال، استفاده از این نوع P/E ممکن است به دلیل عدم قطعیت در پیشبینیها با خطا همراه باشد، بنابراین نیاز است که با احتیاط بیشتری از آن استفاده شود.
P/E تعدیلشده (Normalized P/E) یکی دیگر از انواع این نسبت است که به جای بهرهگیری از سودهای کوتاهمدت یا فصلی، از سود تعدیلشده چندساله شرکت استفاده میکند. این نوع نسبت برای شرکتهایی که درآمدشان به شدت متغیر است، مثل شرکتهای حوزه کشاورزی یا کالاهای اساسی، موثر است و مطلوبیت بیشتری برای سرمایهگذاریهای بلندمدت دارد.
P/E نسبی نیز از دیگر انواع این شاخص است که برای مقایسه عملکرد یک سهم نسبت به کل بازار یا یک شاخص خاص مانند S&P 500 مورد استفاده قرار میگیرد. این نسبت به سرمایهگذاران کمک میکند تا سهامی که نسبت به بازار عملکرد بهتری دارد یا به اصطلاح “undervalued” است را پیدا کنند. در این روش، نسبت P/E سهام شرکت به نسبت P/E کلی بازار تقسیم میشود.
در نهایت، نوعی از P/E به نام P/E تعدیلشده بر اساس چرخه اقتصادی یا CAPE (Cyclically Adjusted Price-to-Earnings) وجود دارد. این نسبت که توسط رابرت شیلر توسعه یافته، سود تعدیلشده دهساله شرکت را در نظر میگیرد و تأثیر نوسانات کوتاهمدت اقتصادی را کاهش میدهد. این روش بیشتر مناسب تحلیلهای کلان و بلندمدتتر است، بهویژه برای بازارهایی که رشد یا رکود اقتصادی شدیدی را تجربه کردهاند. هر یک از این انواع در موقعیتها و برای اهداف مختلفی میتوانند ارزشمند باشند.
بیشتر بخوانید: بورس چیست؟
جمع بندی
این شاخص یکی از ابزارهای کلیدی برای تصمیمگیریهای سرمایهگذاری است. این نسبت به سرمایهگذاران کمک میکند تا ارزش سهام شرکتها را با توجه به سودآوری آنها ارزیابی کنند و بین گزینههای مختلف سرمایهگذاری تصمیمگیری بهتری داشته باشند. نسبت P/E به عنوان یک معیار ساده اما قدرتمند میتواند به راحتی تمایلات و انتظارات بازار را درباره رشد آینده شرکتها نشان دهد، اما همانطور که اشاره شد، تفسیر آن باید با دقت و در کنار سایر شاخصهای مالی صورت گیرد.
نسبت P/E در تحلیل بازارهای بورسی به طور گستردهای مورد استفاده قرار میگیرد و سرمایهگذاران با استفاده از آن میتوانند شرکتهایی که به لحاظ قیمتی جذابتر هستند را شناسایی کنند. این ابزار به ویژه در تحلیلهای مقایسهای بین شرکتها و صنایع مختلف کاربرد دارد و به سرمایهگذاران کمک میکند تا تصمیمگیریهای آگاهانهتری در زمینه سرمایهگذاری داشته باشند. نسبت P/E میتواند به شناسایی اوراق بهاداری که کمتر از ارزش واقعی قیمتگذاری شدهاند کمک کند، اما همواره باید به دقت تحلیل شود چرا که عوامل مختلفی از جمله تغییرات کوتاهمدت و نوسانات اقتصادی میتواند بر این نسبت تأثیر بگذارد.
با وجود مزایا و کاراییهای چشمگیر نسبت P/E، محدودیتها و چالشهایی نیز در استفاده از آن وجود دارد. برای مثال، نسبت P/E بالا ممکن است نشاندهنده انتظار بازار برای رشد سودآوری باشد اما میتواند ریسکهایی نیز به همراه داشته باشد، چرا که این انتظارات همیشه محقق نمیشوند. بنابراین، سرمایهگذاران باید نسبت P/E را در کنار سایر فاکتورهای مالی و با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و عملکرد واقعی شرکت بررسی کنند تا تحلیل جامعتری از وضعیت و ارزشگذاری بازار به دست آورند.
در نهایت، استفاده موثر از نسبت P/E نیازمند آشنایی و تحلیل دقیقتر عواملی است که میتوانند بر این شاخص تأثیر بگذارند. ابزارها و تکنیکهای مالی مختلف میتوانند در کنار این نسبت به بهبود کیفیت تحلیل و تصمیمگیری کمک کنند. سرمایهگذاران با بهرهگیری از یک رویکرد جامع و ترکیب نسبت P/E با سایر شاخصهای مالی میتوانند ریسکها را کاهش داده و بازدهی سبد سرمایهگذاری خود را بهینهکنند. این نوع تحلیل دقیق و جامع میتواند به درک بهتر ریسکها و فرصتهای بازار و در نتیجه بهبود عملکرد سرمایهگذاریها منجر شود.
با توجه به توانایی نسبت P/E در ارائه بینشی از ارزشگذاری و انتظارات بازار، سؤال این است که:
چگونه میتوان نسبت P/E را در شرایط بازارهای دچار نوسان و عدم قطعیت اقتصادی به شکلی واقعی و دقیق تفسیر کرد؟ بهویژه وقتی که اطلاعات موجود ممکن است ناقص یا تحت تأثیر تصورات کوتاهمدت و احساسات بازار باشد. چطور میتوان اطمینان حاصل کرد که تصمیمگیریهای مبتنی بر P/E همچنان مؤثر و سودآور باقی میمانند؟
منابع مقاله
Can Investors Trust the P/E Ratio?
Stock Analysis Using the P/E Ratio
What Is Considered a Good P/E Ratio?
The Limitations of the P/E Ratio
Forward vs Trailing P/E: Key Differences for Investors
Why the P/E Ratio Is Important for Stock Valuation
High vs. Low P/E Stocks: Risk and Returns
آیا سرمایه گذاران می توانند به نسبت P/E اعتماد کنند؟
نویسنده
فاطمه زهرا بذرگر
محقق بازارهای مالی
دانشجو اقتصاد
ناظر علمی

دکتر علی سعدوندی
دکترای تخصصی اقتصاد
MBA Finance
FRM
2 دیدگاه
به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
با تشکر از وب سایت خوبتون، به نظر شما بهترین دوره بورس کدام است؟
با سلام
برای شروع آموزش بورس بهتر است از دوره تحلیل فاندامنتال شروع کنید و در ادامه دوره های اقتصاد کلان و اقتصاد خرد مکمل های خوبی برای شما هستند.