کسری بودجه و راهکارهای پیش روی دولت

راه حلهای کسری بودجه دولت
علی سعدوندی، اقتصاددان در گفتگو با اقتصادنگار؛ در خصوص کسری بودجه و راهکارهای پیش روی دولت گفت: درآمد نفت به خودی خود یکی از عوامل کسری بودجه بوده است، وضعیت حال حاضر را میتوان به فردی تشبیه کرد که هیچ درآمدی در خانه خود ندارد و بخشی از ثروت خانواده را میفروشد و صرف تأمین کسری میکند و به همین صورت ثروت کشور و نفت را فروختهایم و آن را برای تأمین کسری بودجه صرف کردهایم. مسئله دیگر اینکه ما این ثروت را با ارز خارجی فروختهایم و چون ارز مورد نیاز برای جبران کسری بودجه، ریال بوده و در داخل کشور نمیتوان مازاد درآمد دلاری را صرف تامین کسری بودجه ریالی کرد، ما این دلار را به بانک مرکزی دادهایم و بانک مرکزی نیز آن را در سایر کشورها مانند هند، چین، کره و کشورهای اروپایی برای روز مبادا ذخیره کرده و معادل آن را در داخل کشور پایه پولی ایجاد کرده است.
کسری بودجه و راهکارهای 5 دهه گذشته عامل رکود تورمی
یعنی یکی از دلایلی که اقتصاد ما در 50 سال گذشته در یک رکود تورمی [1] ماندگار فرورفته، همین مسئله درآمد نفت است. سه کشور ایران، ونزوئلا و زیمباوه یک لیگ سه نفره هستند و شایسته نیست به نحوی عمل کنند که مورد تمسخر دنیا قرار گیرند، تجربه 50 ساله ما می گوید که این روش تامین کسری بودجه یک روش نادرست است و تقریبأ تمام کشورهای دنیا از یک چنین روشهایی روی برگردانده و درس گرفتهاند.
بیشتر بخوانید: آموزش فارکس
کسری بودجه و راهکارهای صحیح آن
وی افزود: اگر قرار بر تأمین کسری بودجه است نباید این کسری از محل ارز تأمین شود. و به همان صورتی که در ژاپن، سوئیس، آلمان، کشورهای آفریقایی و آسیایی و در 180 کشور جهان کسری بودجه تأمین میشود، در ایران هم همان شود. در کشورهای نامبرده، دولت موظف به چاپ اوراق و عرضه آن به عموم مردم است. و همچنین این اوراق باید شفاف و تحت نظارت عمومی در بازار قیمتگذاری شوند. و همین نظارت عمومی به تدریج موجب کاهش کسری بودجه میشود. ولی در کشور ما متأسفانه از سوی عدهای، مقاومت جدی در مقابل اوراق وجود دارد.
بیشتر بخوانید: آموزش بورس برای مبتدیان
برای آشنایی با ابزارهای مشتقه، بازار مشتقات مالی، انواع ریسکهای مالی و راههای کنترل آنها دوره آموزشی مدیریت ریسک مالی مشتقات: آتیها و سلفها را همین الان ثبت نام کنید.
وضعیت بازار سرمایه
دکتر سعدوندی با اشاره به وضعیت بازار سرمایه و صعود و نزول اخیر شاخص بورس گفت: به عقیده بنده بورس از بهمن ماه سال گذشته به صورت کژدار و مریز خیلی خوب عمل کرد و اگر کشور به سمت ابرتورم [2] نرفت، به دلیل وجود بازار بورس بود. اکنون اقتصاد ایران دارای دو ویژگی و مزیت است که در گذشته وجود نداشت؛ یکی اینکه نسبت تجارت خارجی به تولید ناخالص ملی [3] پایین است، بنابراین میبینیم که قیمت ارز از حدود 4 هزار تومان به 18 هزار تومان میرسد ولی مشکل خیلی حادی به وجود نمیآید. پس ما میتوانیم یک اقتصاد درونزا داشته باشیم؛ چرا که اقتصاد ما در شرایط فعلی از یک نوع خودکفایی برخوردار است. دو اینکه بازار سرمایه به خوبی توانست شوکهای خارجی را رفع کند ولی اتفاقی که افتاد این بود که از ماه بهمن سال گذشته، بازار بورس بیش از حد رونق گرفت و داغ شد و وقتی چنین اتفاقی میافتد، بازار بعد از مدتی دچار سکته میشود و اعتماد عمومی خدشه دار شده و ممکن است مردم برای مدتی از بازار بورس روی برگردانند.
خوب است که بازار بورس در حال حاضر متعادل شده و دولت باید سعی کند در 6 ماهه آینده نیز بازار به همین روال باقی بماند و ریزش یا جهش شدیدی نداشته باشد. از سویی دیگر اگر بنیاد شرکتهای بورسی تقویت شود، همین شاخص فعلی هم برای بازار بورس ایران کم هست و انتظار رشد بیشتری را هم میتوان داشت.
بیشتر بخوانید: آموزش مدیریت ریسک مالی
راهکارهای تقویت سودآوری شرکتهای بورسی
چگونه میتوانیم بنیاد شرکتهای بورسی را تقویت کنیم؟
این اقتصاددان در پاسخ به این سوال گفت: یکی از راههای تقویت بنیاد شرکت های بورسی، انتشار اوراق است بدین صورت که با انتشار اوراق و عملیات بازار باز [4]، ثبات به اقتصاد ایران بازگردد و در نتیجه نرخ تنزیلی که قیمت ذاتی اوراق بر اساس آن تعیین میشود، کاهش پیدا میکند و این به معنی افزایش P/E بازار و رشد شاخص است. راه دوم تقویت EPS و سودآوری شرکتهاست. بدین صورت که شرکتهای بورسی باید از شمول قیمتگذاری و تعزیرات حکومتی خارج شوند، زیرا در حال حاضر شرکتهای بورسی محصولات خود را ارزانتر به دلالها، رانتخواران و ویژهخواران میفروشند و آنها هستند که از قیمت درب کارخانه تا قیمت مصرفکننده، منتفع میشوند. به نظر بنده باید مدتی تقویت سود شرکتهای بورسی برای جلوگیری از ایجاد تورم انجام شود.
متأسفانه انتقال سود به واسطهها با هدف کنترل تورم انجام میشود در صورتی که ممکن است همین راه ما را به ابرتورم بکشاند. این نوع سیاستها توسط کسانی اجرا میشود که متأسفانه هیچ نوع سواد، اطلاعات و صلاحیتی در عرصه سیاستگذاری اقتصادی ندارند و اگر تدبیری از جانب مسئولان اندیشیده نشود و شرایط تعزیراتی و قیمتگذاری ادامه پیدا کند، شاهد بدتر شدن اوضاع و ریزش شاخص بورس خواهیم بود، به واقع ما در حال حاضر در یک وضعیت انتخاب بین بهشت و جهنم قرار داریم و اگر بورس دچار ریزش شدید شود، اقتصاد هم فرو خواهد ریخت.
بیشتر بخوانید: آدام اسمیت
مخاطرات آزادسازی سهام عدالت
دکتر سعدوندی در خصوص آزادسازی سهام عدالت و عرضه 30 درصدی آن به بورس گفت: اگر شاخص ریزش کند، صاحبان سهام عدالت برای فروش سهام خود به بورس هجوم برده و در نتیجه ریزش شاخص تشدید میشود. ولی اگر شاخص را با ثبات نگه داریم، آزادسازی سهام عدالت عمق بازار سرمایه را افزایش داده و به نفع بازار خواهد بود. ولی در مجموع این یکی از کوچکترین مشکلات بازار بورس است، مشکلات بزرگ بورس ما، یکی انحصار و دیگری عدم صدور مجوز و جلوگیری از انتقال مالکیت و حاکمیت شرکتی به مردم است و تنها پول مردم را مطالبه کردهایم در صورتی که هدف از خصوصیسازی، انتقال مالکیت به افرادی است که قدرت مدیریت دارند.
بیشتر بخوانید: جورج سوروس کیست؟
حباب قیمت طلا و قدرت خرید مردم
بازار طلا و سکه این روزها با رشد چشمگیری مواجه شده است، دکتر سعدوندی در این خصوص گفت: در حال حاضر قیمت پایه طلا در کشور حباب منفی دارد، یعنی کمتر از قیمت جهانی است. و این به کاهش قدرت خرید مردم بر میگردد. در برخی از قسمتهای خاص بازار ممکن است حباب شکل بگیرد ولی نمیتوان آن را حباب واقعی دانست و صرفأ به علت عرضه و تقاضا در آن بخش خاص است.
قیمت طلا باید به قیمت جهانی برگردد و علت عدم وقوع این اتقاق این است که نقل و انتقال طلا به داخل و خارج از کشور به درستی انجام نمیشود. یک سری از سیاستها، آثار تحریمهای خارجی را تقویت کرده یعنی در بعضی مواقع تحریم داخلی حتی تأثیر مخربتری نسبت به تحریم خارجی دارد. در حال حاضر قیمت جهانی طلا رو به افزایش است و پیشبینی میکنیم که قیمت طلا و سکه در کشور نیز افزایش پیدا کند.
بیشتر بخوانید: میلتون فریدمن
وضعیت دلار، ارز نیما و انتقال رانت از صادرکننده
وی درمورد قیمت دلار گفت: پیشبینی کوتاهمدت درمورد دلار نمیتوان داشت ولی بنده به شخصه سیاست آقای همتی درمورد بازار آزاد ارز را میپسندم و آن را موفقیتآمیز میدانم. اتفاقأ ایشان مدتی قبل از کاهش بیش از حد قیمت ارز ممانعت کردند چرا که تجربه ثابت کرده با هر کاهش قیمت ارز، جهش جدیدی خواهیم داشت. درواقع سیاست درست این است که وقتی ارز در کشور موجود نیست، اجازه کاهش قیمت هم داده نشود. ارز 4200 که به ارز جهانگیری معروف شد، یک فاجعه بود و در تاریخ این کشور خواهد ماند. سوال آیندگان این است: کشوری که دچار تحریم بود چگونه منابع ارزی خود را به دو سه هزار خانوار ویژه خوار تقدیم کرد؟ خانوارهایی که با مقامات دولتی در ارتباط بودند و این مایه شرمندگی و سرافکندگی است.
درمورد ارز نیما هم قضیه به همین شکل است، یعنی درواقع ارز نیما ایجاد شده صرفأ به خاطر اینکه رانت صادرکننده را به واردکننده منتقل کند. چون صادرکنندههای ما در حال حاضر، صادرکنندههای رانتی هستند مانند صادرکنندگان: فولاد، مس و پتروشیمی که همگی رانت در اختیار دارند. نظر بانک مرکزی این است که چون صادرکننده رانت دریافت کرده، این رانت باید به دولت منتقل شود ولی حتی به دولت منتقل نمیشود چون اگر قرار بود به دولت منتقل شود، باید مالیات گرفته میشد ولی از رانت مالیات نمیگیرند چون بناست یک سیستم به وجود آید که به عنوان مثال پتروشیمی مجبور شود به فلان شخص واردکننده این ارز را با سوبسید 20 درصدی یا بیشتر انتقال دهد! که در نهایت ارز صادرکننده به خانوادهها و فرزندان واردکنندگان در خارج از کشور منتقل میشود.
بیشتر بخوانید: پل کروگمن
اهمیت بخش کشاورزی و مدیریت کارامد
دکتر سعدوندی در پاسخ به ظرفیت بالای کشاورزی و دامداری و اینکه چگونه میتوان با مدیریت صحیح مصرف آب، به حجم صادرات و اقتصاد افزود گفت: متأسفانه مدیریت در جهت خفهسازی اقتصاد خیلی قوی است. به عنوان مثال حدود بیست مرحله و حتی بیشتر را شخص باید طی کند تا بتواند یک مجوز گاوداری بگیرد! و اگر شخص از ابتدا متوجه این سختگیریها باشد، به هیچ عنوان وارد این فضا نمیشود. متأسفانه در برخی وزارتخانهها هر روز این سختگیریها در اعطای مجوز تشدید میشود و اصلأ بنای صدور مجوز برای ایجاد اشتغال و کسبوکار جدید ندارند.
وزیر علوم مشخصأ عنوان کرد که ما مجوز ایجاد دانشگاه نمیدهیم مگر در شرایط خاص که احتمالأ منظور ایشان از شرایط خاص، آشناها و خودیها هستند! و متأسفانه در بخش کشاورزی هم این سیاستهای مخرب رکودزا و انحصارزا ادامه دارد. از طرفی مجوزهای غیر قانونی حفر چاه صادر میشود و معضل آبی که در کشور به وجود آمده به خاطر همین سوءمدیریتهاست. ما در بخش کشاورزی نیاز به خدمات و تکنولوژی کشاورزی داریم و همین سختگیریها مانع رشد کشاورزی شدهاند.
بیشتر بخوانید: آموزش مدیریت ریسک
بیشتر بخوانید: ایلان ماسک
پکیج جامع دوره بنیادی فارکس
برای تحلیل بنیادی فارکس – Forex Fundamental Analysis نیازمند توانایی تحلیل شاخصهای اقتصادی و درک سیاستگذاری پولی هستید، با کلیک روی دکمه زیر از 10% تخفیف بیشتر برای ثبت نام استفاده کنید.
دیدگاهتان را بنویسید